صدای امریکا

ه‍.ش. ۱۳۹۴ شهریور ۲۸, شنبه

تأملی بر گسترش روابط پاکستان و روسیه در ماه‌های اخیر

روسیه و پاکستان در سال‌های گذشته همواره روابط دوستانه و مبتنی بر همکاری سازنده در سطوح دوجانبه، منطقه‌ای و بین المللی داشته‌اند، اما تحولات اخیر در مناسبات دو کشور نشان داد این دو کشور راهی تازه را برای مناسبات خود یافته‌اند.

به گزارش خبرنگار خبرگزاری فارس در اسلام‌آباد، رسانه‌های پاکستان هفته گذشته با انتشار خبری مبنی بر اینکه پاکستان از روسیه جنگنده سوخو دریافت می‌کند از گسترش مناسبات نظامی و دفاعی بین دو کشور خبر دادند. وزیر امور خارجه روسیه نیز این مطلب را تأیید کرد و گسترش مناسبات با پاکستان را به مفهوم رقابت با هند ندانست.
روسیه و پاکستان در سال‌های گذشته همواره روابط دوستانه و مبتنی بر همکاری سازنده در سطوح دوجانبه، منطقه‌ای و بین المللی داشته اند، اما تحولات اخیر در مناسبات دو کشور که در سال گذشته به شکل لغو تحریم تسلیحاتی پاکستان توسط روسیه همراه بود؛ حکایت از گام های رو به جلوی پاکستان و روسیه در مسیر گسترش همکاری های دو طرف از جمله در بخش دفاعی و نظامی دارد.
تلاش برای ایجاد زمینه‌های جهش در مناسبات دفاعی مسکو و اسلام آباد از ماه‌های گذشته و بدنبال نهایی شدن پیش نویس قرارداد تحویل بالگردهای ام آی 35 میان پاکستان و روسیه و علاقه مندی «کرملین» برای مشارکت در بازارهای اقتصادی و انرژی پاکستانی ها آغاز شد و پس از آن، مقام‌های عالی 2 کشور از تمایل برای احداث خط لوله و اجرای طرح‌های مشترک اقتصادی خبر دادند.
اسلام‌آباد در گذشته یکی از متحدان استراتژیک واشنگتن بود اما در پی نارضایتی آمریکا از نحوه همکاری پاکستان در افغانستان و همچنین انتقادات دولت اسلام آباد از نحوه نگرش واشنگتن به جایگاه منطقه‌ای پاکستان باعث شد تا این کشور به سمت روسیه و چین گرایش پیدا کند.
سفر پی در پی و متقابل مقامات پاکستان به روسیه نشان داد که اسلام آباد درصدد است برای تقویت موقعیت نظامی و سیاسی خود در منطقه به ویژه در برابر دهلی‌نو روابط خود را با مسکو گسترش دهد.
جایگاه و نقش هند در توسعه روابط روسیه-پاکستان
به هر حال، رویکرد پاکستان به سمت توسعه همکاری با روسیه و در مقابل تلاش کشورهای غربی به ویژه آمریکا برای توسعه همکاری با هند باعث شکل‌گیری معادله جدیدی از قدرت در منطقه جنوب آسیا شده که افزایش رقابت‌‌های تسلیحاتی بین دو قدرت هسته‌ای این منطقه یعنی هند و پاکستان را به دنبال دارد.
 کارشناسان عنوان می‌کنند، تنش میان قدرت‌های هسته‌ای منطقه سبب می‌شود وضعیتی پیش بیاید که کشورهای صادر کننده سلاح از آن سود ببرند و مردم منطقه جنوب آسیا که از شرایط نامناسب اقتصادی برخوردارند همچنان شاهد وخیم تر شدن وضعیت خود باشند.
برخی از کشورها تصمیم روسیه مبنی بر صادرات بالگرد به پاکستان را با وجود اعتراض رسمی هند، همزمان با خروج نیروهای امریکایی از افغانستان، شاهد بزرگترین تغییرات منطقه یی تلقی می کنند.
گفتگوی روسیه و پاکستان در کلیت خود، چندان مبتنی بر همکاری در عرصه ی امنیتی نیست، بلکه این همکاری بیشتر نمایانگر تلاش مسکو به سوی بازار جنوب و نیاز پاکستان به همکار سرمایه گزار و توانا به داد و ستد بازرگانی است که ظرفیت های لازم را برای همکاری در عرصه های استراتیژیک داشته باشد.
در دنیای امروز که رقابت دوشادوش همکاری به پیش می رود، اندیشه ورزی عمیق در مورد «همکاری استراتیژیک» معنای چندانی ندارد و همه بالاخره منافع سودآور خود را در نظر می گیرند. به این ترتیب، توافق پوتین به سرمایه گزاری در عرصه های انرژی و صنایع فلزات پاکستان نتایج بیشتری در مقایسه با همکاری نظامی و دفاعی بین دو کشور خواهد داشت.
پاکستان میدان رقابت آمریکا و روسیه در یک دهه اخیر
با اطمینان می توان گفت که مداخله‌ی یک دهه پیش ایالات متحده در امور این منطقه، شرایطی را به وجود آورد که روسیه و پاکستان را به سوی همدیگر متمایل کرد.
همکاری پاکستان با آمریکا در عملیات ضدتروریستی آن کشور که همراه با کمک‌های نظامی بود، چنانکه اوضاع در مناطق قبایلی و در وزیرستان نشان داد، برای ثبات داخلی پاکستان فاجعه بار بود.
به همین میزان که عملیات تامین ثبات نظامی-سیاسی در کشور افزایش می یابد، پاکستان تلاش می کند از سلاح های امریکایی فاصله بگیرد و به جای این تسلیحات، از گزینه‌های ارزانتر استفاده کند به همین دلیل به خرید سلاح از روسیه روی آورده است.
در مقابل مسکو نیز به منافع خود از بازار فروش سلاح می‌اندیشد و روابط خود با سایر کشورها از جمله هند را فدای گسترش مناسبات با پاکستان نخواهد کرد. بالگردهای روسی که در میدان‌های افغانستان خود را تثبیت کرده‌اند، برای اجرای این منظور مطابقت دارند و احتمالاً در مبارزه علیه گروه تحریک طالبان پاکستان در مناطق کوهستانی موثر خواهند بود.
در حال حاضر، پاکستان از بالگردهای ضربتی آمریکایی نوع «ایچ یک کوبرا» علیه شبه‌نظامیان طالبان استفاده می‌کند و این بالگردها در ابتدا به منظور مقابله علیه تانک‌های زرهی هندی در شرایط جنگی و زمین‌های صاف از امریکا خریداری شده بودند. اما استفاده از این بالگردها در مناطق کوهستانی هزینه بردار است و به همین خاطر احتمالاً پاکستان تلاش می‌کند از جنگ‌افزارهای امریکایی که هزینه کلانی روی دست پاکستان می‌گذارند، صرف نظر کند.
پاکستان فقط در صورتی می تواند از جنگ‌افزارهای آمریکایی استفاده کند که از کمک‌های مالی این کشور نیز برخوردار شود.
همچنین به باور کارشناسان، پاکستان بهترین بازار فروش سلاح در منطقه است زیرا علاوه بر خود، تجهیزات نظامی کشورهای عربی را نیز تأمین می‌کند بنابراین فروش سلاح به این کشور به معنای فروش سلاح به تمام کشورهای عربی است.
در همین حال، در صورتی که روسیه صدور سلاح را به پاکستان آغاز کند، این امر توانایی پاکستان را در مقاومت علیه فشارهای امریکا در سطح استراتیژیک افزایش خواهد داد. گذشته ازاین، روسیه می تواند برای مقابله با طالبان اطلاعات مفیدی در اختیار پاکستان قرار دهد.
از چندی پیش هند از اسرائیل و آمریکا سلاح خریداری می‌کند و کشور دیگری در منطقه نیست که روسیه به آن کشور سلاح صادر کند.
روسیه که بازار فروش سلاح به هند را از دست داده، آماده است تجهیزات نظامی به پاکستان بفروشد. این تجهیزات نظامی مخصوصاً شامل اقلامی می شود که هند خود تولید می کند و یا می تواند از آمریکا به دست بیاورد. این هم از اهمیت بسزایی برخوردار است که روسیه تلاش می کند پشتیبانی پاکستان را در امر تامین امنیت زیرساخت های انتقال انرژی در ساحه های ترانزیتی، مثلاً در شرق افغانستان به دست بیاورد.
بار دیگر اقدامات امریکا در جهت ساختن دهلیزهای ترانزیتی انتقال انرژی از آسیای مرکزی به هند (مثلاً خط لوله گاز ترکمنستان- افغانستان-پاکستان-هند) زمینه را برای نزدیک شدن روسیه و پاکستان مساعد کرد. روسیه با پیشنهاد ساختن خط موازی نسبت به این پروژه ابراز علاقه کرده است. مسکو همچنان علاقمند به دست آوردن سهم در ساختن خط لوله گاز ایران-پاکستان-هند است و این طرح، قرار معلوم امریکا علیه آن قرار دارد. درصورتی که پاکستان امنیت خط لوله صلح را تضمین کند این طرح قابل اجرا است.
ابعاد اقتصادی موضوع برای پاکستان از اهمیت کمتری برخوردار نیست. با توجه به این که فعالیت‌های تروریستی در سینک یانگ چین افزایش یافته و وضع امنیتی در داخل پاکستان به وخامت گراییده، چین با سخاوت گذشته نسبت به سرمایه گزاری در پاکستان برخورد نمی‌کند.
خطوط آهن پاکستان چنان فرسوده‌اند که این کشور در عمل ناگزیر شد از هند کمک بخواهد. اما از آن جا که صنایع هند شرایطی را پیش پای حکومت نواز شریف برای سرمایه گزاری در اقتصاد آن کشور می گذارد، نظامیان پاکستان در پی یافتن راه هایی‌اند که به لحاظ سیاسی برای آن کشور کم هزینه تر تمام شوند و بتوانند عرصه‌های کلیدی اقتصاد کشور خود را که به سرمایه‌گذاری حجیم خارجی نیازمند است، بازسازی و حمایت کنند.
اگر اظهارات فرمانده ستاد مرکزی نیروهای مسلح پاکستان، راحیل شریف را در نظر بگیریم، نظامیان به خوبی درک می کنند که یک کشور بدون اقتصاد قوی نمی‌تواند وجودش را تداوم بخشد. نمایندگان ارتش پاکستان یکی دو بار از روسیه دیدار و تلاش کردند برای تقویت اقتصاد پاکستان از این کشور کمک بگیرند که بهره برداری از معدن ذغال سنگ و سرمایه‌گذاری در صنایع فولاد آن کشور که در حال رکود قرار دارد، بخشی از این تلاش می‌باشد.
برای روسیه این بازی می ارزد، زیرا روسیه می تواند از نفوذ خود در افغانستان و پاکستان استفاده کند و خود را به آبهای آزاد جنوب برساند.

هیچ نظری موجود نیست: