صدای امریکا

ه‍.ش. ۱۳۹۴ دی ۱۷, پنجشنبه

جهان عرب در سال 2015

سال 2015 برای جهان عرب به ویژه مردم عراق، سوریه و یمن جز جنگ و خونریزی چیزی به همراه نداشت. تمامی تحولات مهمی که در این کشورها رخ داده خیلی سریع اتفاق افتاد و شاید هرگز پیش بینی نمی‌شد که مردم یمن به یکباره شاهد جنگی خانمان سوز باشند و داعش با این قساوت به ریختن خون ملت عراق و سوریه ادامه دهد.

جهان عرب در سال 2015 شاهد تحولات زیادی بوده که بی‌تردید بر شرایط در سال 2016 نیز تاثیر خواهد گذاشت. از جمله این تحولات تجاوز عربستان به یمن بود. در سوریه نیز عملیات روسیه علیه تروریست‌ها آغاز شد که تا حدودی امید سوری‌ها به از میان رفتن این گروه را بیشتر کرد.
به گزارش ایسنا، سال 2015 در جهان عرب به ویژه در کشورهای عراق، سوریه و یمن شاهد تحولات بسیار مهمی بوده‌ایم. در طول این سال دیدیم که چگونه داعش به بسیاری از مناطق نفوذ کرد و پس از عراق و سوریه کنترل شهرها و مناطقی در لیبی و یمن را در دست گرفت و به انتشار نفوذ خود در این کشورها پرداخت.
اگر بخواهیم به طور خلاصه سال 2015 را توصیف کنیم باید بگوییم که این سال، سالی بود سرشار از خشونت، خونریزی، تروریسم. مردم عراق، سوریه، یمن و لیبی این سال را در سایه اوضاع وخیم انسانی و در زیر بمباران‌هایی به پایان می‌رسانند که هنوز مشخص نیست تا چه زمانی ادامه خواهد داشت. کشورهایی همچون کویت و تونس نیز از موج تروریسم در امان نماندند و شاهد حملات انتحاری داعش علیه شیعیان بودند. اکنون به اختصار مهم‌ترین حوادث در کشورهای عربی در سال 2015 را در زیر ذکر می‌کنیم:
سوریه
26 ژانویه؛ شاید مهمترین رخ داد اوایل سال 2015 در سوریه که در طول یک سال پیش از آن با پیشروی‌های افسارگسیخته داعش، شاهد یکی از بدترین سال‌های خود بود، آزادسازی شهر کرد نشین کوبانی و متوقف کردن داعش در دروازه‌های این شهر بود.
نیروهای کرد سوریه با حمایت حملات ائتلاف ضد داعش در 26 ژانویه توانستند پس از چهار ماه درگیری شدید با داعش کوبانی در مرز با ترکیه را پس بگیرند که هم شکست سختی برای تروریست‌ها محسوب می‌شد و هم هیبت پوشالی داعش را در هم شکست و نشان داد، آنگونه که داعشی‌ها فکر می‌کنند شکست ناپذیر نیستند.
18 فوریه؛ استفان دی میستورا، فرستاده سازمان ملل به سوریه پس از مذاکرات با نظام سوریه موافقت دمشق با آتش بس موقت در حلب را اعلام کرد که تا حدودی روزنه‌هایی از امید را در دل مردم جنگ زده سوریه ایجاد کرد اما دیری نپایید که با مخالفت گروه‌های شبه نظامی سوری با این طرح امیدها برای پایان دادن به درگیری‌ها در این شهر کمرنگ شد.
20 مارس؛ بشار اسد، رییس جمهوری سوریه رستم غزاله، رییس دستگاه اطلاعات سیاسی و رفیق شحاده، رییس سازمان اطلاعات نظامی را در پی اختلافات شدید برکنار کرد. رستم غزاله که یکی از بانفوذترین چهره‌های امنیتی سوریه بود یک ماه پس از برکنار شدن، درگذشت.
7 آوریل؛ شورای امنیت داعش و النصره را به ارتکاب جنایت‌های جنگی خطرناک در اردوگاه الیرموک متعلق به آوارگان فلسطینی در جنوب دمشق متهم کرد.
در سال گذشته داعش و النصره که در بخش‌هایی از اردوگاه رخنه کرده بودند توانستند پس از مدتی کنترل اردوگاه را به دست بگیرند. در این بین درگیری‌های زیادی میان النصره و داعش از یک سو و گروه‌های مسلح فلسطینی از سوی دیگر رخ داد که وضعیت این اردوگاه را بسیار وخیم کرد.
21 مه؛ داعش کنترل شهر باستانی پالمیرا را در دست گرفت. پالمیرا (تدمر) شهری باستانی در مرکز سوریه است که دروازه شامات محسوب می‌شد و در فاصله 205 کیلومتری شرق دمشق قرار دارد.
داعش پس از کنترل بر پالمیرا آثار باستانی و ستون‌های تاریخی آن را تخریب کرد و بسیاری از آثار باستانی آن را از بین برد.
22 ژوئیه؛ آمریکا کشته شدن محسن الفضلی، رهبر برجسته القاعده و رهبر گروه خراسان در حمله هوایی ائتلاف ضد داعش در سوریه را اعلام کرد. مسئولان آمریکایی مدعی شدند که "محسن الفضلی" رهبر گروه خراسان و از جمله اعضای القاعده‌ بوده که از پاکستان به سوریه برای اجرای حملات اعزام شده بود.
به گفته مسئولان آمریکایی گروه خراسان بخشی از جبهه تروریستی النصره، شاخه القاعده در سوریه است که تنها ماموریت آن ضربه زدن به منافع آمریکا و غرب تعیین شده است.
7 اوت؛ شورای امنیت در قطعنامه‌ای خواهان اجرای تحقیقات درخصوص حملات شیمیایی در سوریه و مسوولان آن شد. قطعنامه شورای امنیت پس از آن صادر شد که طرف‌های سوری یکدیگر ار به استفاده از سلاح شیمیایی در حملات متهم کردند.
23 اوت؛ داعش معبد بعل شمین در شهر باستانی پالمیرا (تدمر) را ویران کرد، اقدامی که یونسکو آن را جنایت جنگی خواند. قدمت بعل شمین به قرن اول میلادی برمی‌گردد.
شهر باستانی پالمیرا و تدمر، شهر مدرن مجاور آن، در یک ناحیه مهم استراتژیک نزدیک میادین گازی در مسیر جاده میان دمشق و شهر دیرالزور قرار دارند که برای داعش از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این شهر 21 مه به کنترل تروریست‌های داعش درآمده بود.
30 سپتامبر؛ نیروی هوایی روسیه از اجرای اولین حملات هوایی خود علیه پایگاه‌های داعش در سوریه خبر دادند. این حملات با موافقت دولت سوریه و با درخواست رسمی دمشق از مسکو صورت گرفت. روسیه تاکید داشت که حملاتش تنها تروریست‌ها را هدف قرار خواهد داد اما غربی‌ها معتقدند که مسکو مخالفان میانه‌رو سوری را هدف گرفته است؛ حملاتی که به نظر می‌رسد در سال 2016 نیز ادامه داشته باشد.
حملات روسیه برخلاف حملات ائتلاف ضد داعش که بدون موافقت دمشق انجام می‌شد، تاثیر زیادی در از بین بردن تروریست‌ها و توانایی‌های آن‌ها داشته است.
16 اکتبر؛ ارتش سوریه با همکاری نیروی هوایی روسیه حمله‌ علیه پایگاه‌های داعش در شهر حلب را آغاز کرد. حملات ارتش سوریه گسترده و جدی بود که با کمک جنگنده‌های روسیه انجام می‌شد. ارتش سوریه بعدها دامنه حملات خود را گسترش داد و به جنگ با تروریست‌ها در چندین جبهه اقدام کرد. حملات ارتش سوریه برای آزادسازی این مناطق هنوز ادامه دارد.
21 اکتبر؛ اسد در سفری کاری به مسکو با ولادیمیر پوتین، رئیس جمهوری روسیه درباره بحران سوریه گفت‌وگو کرد. این نخستین سفر اسد به خارج از کشور از زمان آغاز درگیری‌ها در سوریه از سال 2011 بوده و پس از آغاز حملات هوایی روسیه علیه تروریست ها در سوریه انجام شد.
سفر غیر منتظره اسد به روسیه واکنش‌های متعددی را به دنبال داشت. این سفر در شرایطی اتفاق افتاد که برخی گروه‌ها و کشورها از جمله عربستان، قطر و ترکیه خواهان براندازی اسد هستند.
6 نوامبر؛ سازمان منع استفاده از سلاح‌های شیمیایی تاکید کرد که داعش در حمله خود به شهر مارع در استان حلب از گاز سمی خردل استفاده کرده است. بعدها نیز کردها و برخی منابع دیگر تایید کردند که داعش از سلاح شیمیایی در حملات خود علیه نیروهای کرد استفاده کرده است.
10 نوامبر؛ ارتش سوریه در راستای عملیات نظامی گسترده خود توانست پس از دو سال محاصره پایگاه هوایی کویرس در شرق حلب را بشکند. این عملیات در چارچوب عملیات ارتش برای آزادسازی مناطق حومه حلب انجام شد.
14 نوامبر؛ طرف‌های بین المللی در دور جدید مذاکرات وین درباره سوریه توانستند این بار با جدول زمانی انتقال سیاسی در این کشور و آغاز گفت‌وگوها میان دولت دمشق و مخالفان برای تشکیل دولت انتقالی توافق کنند. این توافق دستاورد مهمی بود چراکه در نشست‌های قبلی وین به دلیل اختلافات درباره سرنوشت بشار اسد هیچ نتیجه‌ای حاصل نشده بود هرچند برخی از این اختلافات همچنان به قوت خود باقی است.
24 نوامبر؛ جنگنده‌های ترکیه یک جنگنده روسی را در نزدیکی مرزهای خود با سوریه سرنگون کردند. این اقدام واکنش شدید مسکو و سوریه را به دنبال داشت. آنکارا مدعی شد که بارها به این جنگنده اخطار داده اما خلبان روس به این اخطارها هیچ توجهی نشان نداده است.
در پی سرنگونی این جنگنده روابط میان مسکو و آنکارا تیره شد و روسیه تحریم‌های اقتصادی را علیه ترکیه اعمال کرد. تنش میان دو کشور بر سر این مسئله همچنان ادامه دارد و به نظر می‌رسد به این زودی‌ها پایان نیابد.
9 دسامبر؛ نشست مخالفان سوری در ریاض برای "هماهنگی تلاش‌ها و تشکیل جبهه‌ای متحد برای مذاکره با دولت سوریه" برگزار شد و در این نشست مخالفان باز هم بر برکناری بشار اسد تاکید کردند.
شرکت‌کنندگان در این نشست «بر پایبندی خود به تمامیت ارضی سوریه و ایمانشان به مدنی بودن دولت سوریه و حاکمیت آن بر تمامی اراضی این کشور و همچنین حفظ نهادهای کشور با لزوم بازسازی و تشکیل مجدد نهادهای امنیتی و نظامی» تاکید کردند.
18 دسامبر؛ اعضای شورای امنیت سازمان ملل متحد به قطعنامه‌ای که گفته شده هدفش برقراری صلح در سوریه است، رأی مثبت دادند. در ابتدای متن این قطعنامه ضمن اشاره به برخی از قطعنامه‌های مصوب قبلی، بر اهمیت استقلال، یکپارچگی و تمامیت ارضی سوریه تأکید شده است.
در قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل درباره سوریه از سازمان ملل درخواست شده است تا ظرف مدت یک ماه از زمان تصویب قطعنامه، گزینه‌هایی برای سازوکار نظارت بر آتش‌بس ارائه کند.
سال 2015 برای سوریه درحالی به پایان می‌رسد که جامعه جهانی چشم به نشست فراگیر آتی درباره سوریه بسته؛ به این امید که سال 2016 پایانی باشد بر کابوس 5 ساله ملتی که جنگ را با تمام وجود خود چشیده‌ است.
یمن
22 ژانویه؛ به دنبال اعتراض انصارالله به سیاست‌های عبدربه منصور هادی، رئیس جمهوری مستعفی یمن که خواسته‌های خصمانه برخی از کشورهای عربی حوزه خلیج فارس در یمن را اجرا می‌کرد، درگیری‌هایی در شهر صنعاء، پایتخت یمن روی داد و این شهر به کنترل کامل انصار الله درآمد.
در پی حمله به نهاد ریاست جمهوری یمن و به دنبال آن درگیری‌ها در مناطق مختلف صنعاء منصور هادی، چند دقیقه پس از دریافت استعفای دولت یمن، خود نیز استعفا داد. عبد ربه منصور هادی و خالد بحاح نخست وزیر یمن پس از استعفا در حبس خانگی در صنعاء به سر بردند.
6 فوریه؛ انصارالله بیاینه قانون اساسی را با مشارکت وزرای دفاع و کشور یمن صادر کرد که شامل تشکیل شورای ریاستی، شورای ملی و انحلال پارلمان بود. براساس این بیانیه به کمیته‌های انقلابی این اختیار داده می‌شد که مدیریت امور کشور را برعهده بگیرند.
این بیانیه همچنین شامل انحلال پارلمان و تشکیل شورای انتقالی متشکل از 551 عضو و تشکیل شورای ریاست جمهوری متشکل از پنج عضو می‌شد.
11 فوریه؛ سفارتخانه‌های آمریکا، فرانسه و انگلیس در صنعا بسته شد و پاریس و لندن از اتباع خود خواستند یمن را ترک کنند.
13 و 14 فوریه؛ آلمان، عربستان، ایتالیا، هند، اسپانیا و امارات نیز بستن سفارت خود در صنعا را اعلام کرد.
24 فوریه؛ شورای امنیت قطعنامه 2204 را صادر کرد که براساس آن تحریم گروه‌ها و افرادی که در روند انتقال سیاسی کارشکنی کنند، تمدید شد.
20 مارس؛ دو انفجار انتحاری مساجد شیعیان در صنعاء را هدف قرار داد که به کشته شدن 137 تن و زخمی شدن 357 تن انجامید.
26 مارس؛ پس از آنکه منصور هادی و اعضای دولت مستعفی یمن صنعاء را ترک کردند و به ریاض رفتند عملیات طوفان قاطع در یمن به رهبری عربستان آغاز شد. به دنبال آغاز عملیات آمریکا حمایت لجستیکی و اطلاعاتی خود را از ائتلاف عربستان اعلام کرد. امارات نیز در روز بعد حملات هوایی خود را برای کمک به ائتلاف مذکور را آغاز کرد.
14 آوریل؛ شورای امنیت قطعنامه 2216 را درباره خروج انصارالله از یمن صادر کرد. پیش‌نویس قطعنامه مذکور از سوی کشورهای عرب حوزه خلیج فارس تهیه شده بود و اردن، به عنوان تنها کشور عرب حاضر در شورای امنیت آن را ارائه کرد.
شورای امنیت در قطعنامه خود ارسال سلاح برای حوثی‌ها و نیروهای علی عبدالله صالح، رئیس جمهور پیشین یمن را ممنوع کرد. قطعنامه شورای امنیت از همه کشورهای جهان خواست تا کشتی‌هایی را که به طرف یمن حرکت می‌کنند، بازرسی کنند.
این قطعنامه که با لابی عربستان تهیه و ارائه شده بود، همچنین تحریم‌هایی را علیه عبدالملک الحوثی، رهبر انصارالله و نیز فرزند ارشد علی عبدالله صالح، رئیس‌جمهوری پیشین یمن در نظر گرفت.
21 آوریل؛ ائتلاف عربی پایان عملیات "طوفان قاطع" و آغاز تجاوزی دیگر تحت عنوان عملیات "احیای امید" را اعلام کرد.
26 آوریل؛ بان کی مون، دبیرکل سازمان ملل به شورای امنیت اعلام کرد که قصد دارد اسماعیل ولد شیخ احمد را به عنوان فرستاده ویژه خود به یمن تعیین کند. شورای امنیت نیز با تعیین اسماعیل ولد الشیخ احمد موافقت کرد. طرف های یمنی و شورای همکاری خلیج فارس نیز از تعیین اسماعیل ولد الشیخ احمد استقبال کردند.
19 مه؛ کنفرانس نجات یمن به فعالیت‌های خود در ریاض پایان داد و در پایان آن بیانیه ریاض صادر شد. در این کنفرانس در خصوص مسائل اصلی از جمله حفظ امنیت و ثبات در یمن بحث و گفت‌وگو و در راستای پایبندی به مشروعیت قانون اساسی و تحویل سلاح‌ و تجهیزات نظامی به "دولت مشروع" برگزار شد.
24 ژوئیه؛ بان کی مون اعلام کرد که طرف‌های یمنی به توافق آتش‌بس انسانی به مدت پنج روز دست یافته‌اند. با وجود اینکه آتش بس اعلام شد اما ائتلاف متجاوز عربی همچنان به نقض آتش بس می‌پرداخت و در نتیجه ارتش و کمیته‌های مردمی یمن نیز مجبور به مقاومت در برابر حملات ائتلاف بودند.
4 سپتامبر؛ کشته شدن 45 سرباز اماراتی، 10 عربستانی و نیروهای دیگری از ائتلاف عربی در عملیات منحصر به فرد انصارالله در استان مارب که طی آن پایگاه نظامی و انبار مهمات نیروهای متجاوز هدف حمله موشکی مقاومت قرار گرفت.
عملیات ارتش و کمیته‌های مردمی یمن از همان آغاز تجاوز عربستان به این کشور آغاز شد و نیروهای یمنی همواره پایگاه‌های نظامی سعودی در مرزها و مواضع ائتلاف در داخل را هدف موشک‌های خود قرار می‌دهند.
12 دسامبر؛ دولت مستعفی یمن و حوثی‌ها رسیدن به توافق آتش بس را اعلام کردند تا فضای مناسب برای برگزاری مذاکرات صلح در ژنو ایجاد شود. با این حال طی حملات ائتلاف در دوره‌ای که آاتش بس اعلام شده بود ده‌ها یمنی کشته و زخمی شدند.
15 دسامبر؛ مذاکرات صلح ژنو 2 در سوئیس میان هیات دولت مستعفی با هیات مشترک جنبش انصارالله یمن و نمایندگان علی عبدالله صالح آغاز شد. این مذاکرات پس از چند روز بدون دستیابی به نتیجه مشخص و پیشرفت خاصی پایان یافت. پس از این نشست طرفین تعدادی از اسرای خود را با هم مبادله کردند.
یمن در سال 2015 شاهد جنگ، خونریزی، بمباران، کمبود مواد غذائی، سوخت، دارو و در کل بحران و فاجعه‌ای بود که هزاران قربانی گرفت و در صورت متوقف نشدن جنگ یمنی‌های بیشتری را نیز به کام مرگ می‌کشد. در این سال یمن به عنوان فقیرترین کشور جهان عرب به جرگه کشورهای شاهد بحران و جنگ مانند عراق و سوریه پیوست و این بحران راه را برای نفوذ و گسترش گروه‌های تروریستی همچون القاعده و داعش هموار کرد.
تمام امید یمنی‌ها در این مدت به آتش بس‌های چند روزه‌ای بود که هرچند وقت یک بار در این کشور برقرار می‌شد. کسری بودجه شدید عربستان و نیز تلفاتی که به نیروهای متجاوز عربی وارد شده از یک سو و تمایل انصارالله برای پایان دادن به درگیری‌های نظامی در مقابل به دست آوردن امتیازات سیاسی از سوی دیگر، نوید بخش این است که سال جدید شاهد پایان درگیری‌ها در این کشور باشیم.
عراق
26 ژانویه؛ نیروهای عراقی در راستای عملیات گسترده خود علیه داعش که از سال 2014 بخش وسیعی از این کشور را اشغال کرده بود، توانستند شهر تکریت، مرکز استان صلاح الدین را پس بگیرند. در این عملیات نیروهای شیعه مردمی نقش بسزایی را ایفا کردند و توانستند در کنار ارتش و عشایر این پیروزی بزرگ را رقم بزنند.
باز پس‌گیری شهر تکریت، مرکز استان صلاح‌الدین در واقع آغاز گر پیروزی‌های بعدی ارتش عراق علیه داعش بود گرچه انتقادهایی را نیز متوجه نیروهای داوطلب مردمی کرد.
17 آوریل؛ عزت الدوری، معاون فراری صدام و رهبر حزب منحل شده بعث عراق در درگیری ارتش و نیروهای مردمی با تروریست‌ها در منطقه حمرین واقع در استان صلاح الدین کشته شد. بعدها گروه‌های عراقی اعلام کردند که آزمایش‌ دی ان ای انجام شده هویت عزت الدوری را تایید کرده است.
17 مه؛ شهر رمادی مرکز استان الانبار پس از چند ماه درگیری و تعقیب و گریز سقوط کرد و به دست داعش افتاد. "فرار بدون دلیل" نیروهای ارتش عراق دلیل سقوط این شهر اعلام شد.
سقوط رمادی به عنوان دومین مرکز استان در عراق که کنترل آن در دست داعش قرار می‌گرفت باعث سرشکستگی ارتش و نیروهای مسلح این کشور شد که پس از پیروزی‌ها در شمال عراق به ویژه بازپس‌گیری تکریت امیدهای زیادی برای ادامه جنگ با داعش داشتند.
29 مه؛ قطر و عراق توافق کردند که سفارت قطر در بغداد بازگشایی شود. سفارت قطر در بغداد از سال 1990 در پی حمله عراق به کویت بسته شده بود.
17 ژوئیه؛ کشته شدن 100 تن در یک انفجار تروریستی به دست داعش در دیالی. این انفجار یکی از بزرگترین انفجارهایی بود که به دست داعش رخ داد و قربانیان زیادی گرفت. داعش همواره با حملات انتحاری در پی برهم زدن ثبات عراق بوده است.
31 ژوئیه؛ آغاز تظاهرات عراقی‌ها علیه وضعیت خدمات رسانی و کمبود انرژی و سوخت. در این تظاهرات‌ها که هنوز هم ادامه دارد مردم خواهان بهبود وضع خدمات رسانی و رسیدگی به مسئله فساد در کشور شدند. تظاهرکنندگان عراقی بر برکناری مسئولان فاسد از نهادهای دولتی تاکید دارند.
9 اوت؛ همزمان با بالا گرفتن موج تظاهرات عراقی‌ها در استان‌های مختلف به ویژه بغداد در اعتراض به فساد و کمبود خدمات اساسی، حیدر العبادی، نخست وزیر عراق دست به تغییراتی بی‌سابقه در نظام سیاسی این کشور زد که مهمترین آنها لغو معاونت‌های رئیس جمهور و نخست‌وزیر بود.
بهاء الاعرجی، معاون نخست‌وزیر عراق نیز در پی آغاز تحقیقات قضایی درباره پرونده‌های فساد مالی علیه وی استعفا داد. در راستای اصلاحات العبادی تعداد وزارتخانه‌ها کاهش یافته و برخی وزارتخانه‌ها درهم ادغام شدند.
9 سپتامبر؛ العبادی دستور برکناری 123معاون وزارتخانه‌ها ومدیرکل‌ها را در راستای بسته اصلاحات خود صادر کرد.
15 سپتامبر؛ دولت عراق پست‌های معاونان رئیس جمهور را لغو و آن را برای تصویب به پارلمان ارجاع داد.
24 اوت؛ به دنبال اختلافات میان احزاب کرد بر سر جانشین مسعود بارزانی، رئیس اقلیم کردستان عراق مجلس شورای اقلیم کردستان به شکل یکجانبه مدت ریاست مسعود بارزانی، رئیس این اقلیم را به مدت دو سال دیگر تمدید کرد. این اقدام با اعتراض احزاب کرد مخالف به ویژه حزب تغییر مواجه شد.
2 نوامبر؛ پارلمان عراق در جلسه خود قانونی را تصویب کرد که بر اساس آن دولت حق ندارد بدون موافقت پارلمان اصلاحات اساسی در کشور اعلام یا اجرا کند. این اقدام پس از آن اتخاذ شد که حیدر العبادی معاونان نخست وزیر و رئیس جمهور را برکنار و حقوق کارمندان دولت را کاهش داد.
برخی اعضای پارلمان عراق اقدامات العبادی را نقض قانون اساسی می‌دانند و درواقع اقدام پارلمان کشمکش قدرت میان نمایندگان و نهاد نخست‌وزیری محسوب می‌شود.
13 نوامبر؛ شهر سنجار که در سال 2014 به اشغال داعش در آمده بود و شاهد یکی از بزرگترین تراژدی‌های یک دهه اخیر بود به دست نیروهای پیشمرگ اقلیم کردستان عراق و حمایت هوایی ائتلاف ضد داعش آزاد شد.
داعش در زمان اشغال سنجار هزاران زن و دختر ایزدی ساکن این شهر را به عنوان برده جنسی به خدمت گرفت که یادآور دوران سیاه برده‌داری در تاریخ گذشته بشریت بود. این افراد بعدها در سوریه و عراق و در مناطقی که تحت کنترل داعش بود، به فروش رسیدند. تروریست‌های داعش همچنین هزاران مرد و کودک سنجار را قتل‌عام کردند.
5 دسامبر؛ یک مقام امنیتی ترکیه اعلام کرد که دست کم صدها نیروی ترکیه‌ای برای ارائه خدمات آموزشی به نزدیکی موصل رفته‌اند و کشورهای عضو ائتلاف که علیه داعش عملیات انجام می‌دهند از این مساله آگاهند. وزارت خارجه عراق در پی این اقدام آنکارا، سفیر ترکیه را برای اعتراض احضار کرد.
با وجود تنش در روابط عراق و ترکیه و درخواست شورای امنیت و اتحادیه عرب از آنکارا برای خروج نیروهای خود از عراق، این کشور همچنان بر حضور نیروهای‌ خود در عراق پافشاری می‌کند. نیروهای ترکیه‌ای همچنان در عراق حضور دارند و ترکیه قصد ندارد آن‌ها را خارج کند.
28 دسامبر؛ بخش عملیات مشترک عراق از آزادسازی شهر رمادی و برافراشتن پرچم عراق بر روی مجتمع دولتی مرکز شهر رمادی خبر داد. عراقی‌ها بالاخره پس از ماه‌ها عملیات سخت و نفس‌گیر توانستند شهر رمادی را به کنترل خود درآورده و امید بیشتری را نسبت به آزادسازی تمامی این کشور از چنگال داعش در دل مردم خود زنده کنند.
آزادسازی رمادی برای عراقی‌ها حسن ختام سال 2015 محسوب می‌شود و بی تردید بر عزم و اراده آن‌ها برای شکست کامل داعش در تمامی عراق می‌افزاید. عراقی‌ها نیز مانند مردم سوریه و یمن یک سال پر از خشونت و جنگ را در سایه جنایت‌های داعش در حالی به پایان رساندند که امید دارند سال جدید برای آن‌ها امنیت و صلح را به ارمغان بیاورد.
لبنان
13 مه؛ دادگاه نظامی لبنان میشل سماحه، وزیر سابق این کشور را به اتهام قاچاق مواد منفجره از سوریه به لبنان به چهار سال زندان محکوم کرد.
وی متهم شد که با همدستی برخی مسئولان سوری تلاش داشته شخصیت‌های لبنانی مخالف دولت دمشق را ترور کند.
22 اوت؛ خیابان‌های بیروت شاهد تظاهرات اعتراض آمیز مردم در واکنش به جمع آوری نشدن زباله‌ها از سطح شهر بود و پلیس از گاز اشک‌آور برای متفرق کردن تظاهرات استفاده کرد.
11 نوامبر؛ دو انفجار انتحاری در ضاحیه جنوبی بیروت رخ داد که در جریان آن 43 تن کشته و 239 تن دیگر زخمی شدند. داعش مسئولیت این انفجارها را برعهده گرفت.
1 دسامبر؛ منابع امنیتی در بیروت از تبادل اسرا میان جبهه تروریستی النصرة و ارتش لبنان و آزادی 16 نظامی لبنان بعد از 15 ماه اسارت، خبر دادند.
جبهه النصره و داعش 29 نظامی لبنانی را در جریان اشغال شهر عرسال در اوت سال 2014 به اسارت درآورد که چهار تن از آنها توسط تروریست‌ها کشته شدند. دو تن از گروگان‌ها توسط النصره سر بریده شدند و این گروه یکی را نیز با گلوله اعدام کرد.
11 دسامبر؛ هانیبال قذافی پسر معمر قذافی، دیکتاتور سابق لیبی پس از ربوده شدن توسط گروه‌های مسلح در لبنان، آزاد و به نیروهای امنیتی لبنان در منطقه البقاع تحویل داده شد. در پی بازجویی به عمل آمده از هانیبال و افشای زوایای تازه‌ای از پرونده ربوده شدن امام موسی صدر، رهبر دینی لبنان دادستان کل لبنان حکم بازداشت وی را صادر کرد.
20 دسامبر؛ سمیر قنطار، از فرماندهان ارشد حزب الله لبنان در سوریه در حمله جنگنده‌های رژیم صهیونیستی در حومه جنوبی دمشق به شهادت رسید.
پیش بینی می‌شود با ترور قنطار و وعده‌های دبیرکل حزب‌الله لبنان بر گرفتن انتقام خون این شهید مقاومت، در سال جدید واکنش شدیدی را از سوی حزب الله به این اقدام اسرائیل و در نتیجه افزایش تنش در منطقه را شاهد باشیم.
در طول سال 2015 جهان عرب شاهد اتفاقات مختلفی مانند برگزاری انتخابات، تغییر در رهبری کشورها، محکوم شدن رهبران شیعه به حبس و اعدام، وقوع انتفاضه قدس در فلسطین و صدها اتفاق دیگر بودیک که هر کدام پیامدهای خاص خود را بر اوضاع در آینده خواهند گذاشت.
غالب رخداد‌هایی که در کشورهای عربی در سال 2015 روی داد حوادثی ناگوار بود اما شاید بدترین حادثه‌ای که در طول این سال به وقوع پیوست و هرگز فراموش نشود حادثه سقوط جرثقیل بر سر زائران و فاجعه منا بود که به کشته شدن هزاران زائر خانه خدا انجامید.
به گزارش خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، در بخش اول این گزارش تحولات عراق، سوریه، یمن و لبنان در سال 2015 را به اختصار ذکر کردیم و در این بخش به تحولات مهم در دیگر کشورهای جهان عرب خواهیم پرداخت. با اینکه عراق، سوریه، لبنان و یمن شاهد مهم‌ترین تحولات جهان عرب بوده‌اند اما دیگر کشورهای عربی نیز حوادث و تحولاتی داشته‌اند که کم اهمیت‌تر از حوادث چهار کشور مذکور نیستند.
اکنون به ذکر حوادث و تحولات در سایر کشورهای عربی می‌پردازیم:
مصر
22 ژانویه؛ دادگاه کیفری مصر حکم آزادی علاء و جمال مبارک، دو پسر حسنی مبارک، دیکتاتور سابق مصر را در خصوص پرونده اختلاس بیش از 125 ملیون پوند از دارایی‌های کاخ‌ ریاست جمهوری صادر کرد.
29 ژانویه؛ یک خودروی بمبگذاری شده، ایست امنیتی وابسته به ارتش مصر در صحرای سینا را هدف قرار داد که به کشته شدن 26 نظامی مصری و زخمی شدن بیش از 40 تن دیگر انجامید. به دنبال حملاتی که علیه ارتش مصر در صحرای سینا رخ داد ارتش عملیات خود را علیه افراد مسلح در این منطقه شدت بخشید. همچنین در شبه جزیره سیناء وضعیت فوق العاده اعلام شد.
16 فوریه؛ فرانسه اولین قرارداد فروش سلاح به مصر را در قاهره امضا کرد که به موجب آن پاریس 24 فروند جنگنده رافال، یک ناو چندمنظوره و نیز موشک‌های تولید شرکت «ام بی دی ای» را به قاهره تحویل می‌دهد. این قرارداد خرید با حضور عبدالفتاح سیسی، رئیس‌جمهوری مصر و صدقی صبحی، وزیر دفاع این کشور و ژان ایو لودریان، وزیر دفاع فرانسه و هیات همراه وی به امضا رسید. ارزش این قرارداد 2/ 5 میلیارد یورو برآورد شد.
28 فوریه؛ دادگاه امور فوریتی قاهره که مسئول رسیدگی به پرونده‌های امنیتی و مهم در مصر است، با صدور حکمی جنبش حماس فلسطین را به عنوان یک سازمان تروریستی شناخت و هرگونه تعامل با این گروه را جرم اعلام کرد.
پیشتر این دادگاه گردان‌های عزالدین قسام، شاخه نظامی حماس را در فهرست گروه‌های تروریستی قرار داده بود.
سوم مارس؛ دیوان عالی قانون اساسی مصر با صدور حکمی ماده سوم قانون انتخابات این کشور را باطل اعلام کرد. پس از این اقدام، کمیته برگزاری انتخابات پارلمانی این کشور برگزاری انتخابات را تا تدوین قانون جدید به تعویق انداخت. مصر از سال 2012 که دیوان عالی قانون اساسی این کشور، پارلمان را منحل کرد، بدون پارلمان اداره می‌شد و اختیارات پارلمان به رئیس‌جمهوری و دستگاه قضایی این کشور واگذار شده بود.
11 آوریل؛ دادگاه کیفری قاهره محمد بدیع، رهبر اخوان المسلمین به همراه 13 تن دیگر از مسئولان ارشد این گروه را در پرونده موسوم به "اتاق عملیات رابعه" گناهکار شناخت و برای آن‌ها حکم اعدام صادر کرد.
محمد بدیع از سوی دستگاه قضایی مصر با اتهام‌های زیادی مواجه است که در رابطه با این اتهام‌ها در سال 2014 دو حکم اعدام و چند حبس ابد دیگر نیز دریافت کرده بود.
21 آوریل؛ دادگاه قاهره محمد مرسی، رئیس‌جمهور مخلوع مصر و دوازده تن دیگر از رهبران ارشد اخوان‌المسلمین مانند محمد البلتاجی، اسعد الشیخ و عصام العریان را در پرونده درگیری‌ها در مقابل کاخ ریاست جمهوری به 20 سال حبس محکوم کرد. جمال صابر و محمد عثمان، دو متهم دیگر نیز هریک به 10 سال زندان محکوم شده‌اند.
نهم مه؛ دادگاه مصر پس از تجدیدنظر در حکم صادره برای حسنی مبارک، رئیس جمهور پیشین این کشور و جمال و علا پسران وی، آنها را به سه سال زندان محکوم کرد.
16 مه؛ جلسه قرائت حکم اولیه محمد مرسی، رئیس‌جمهوری برکنار شده مصر و 105 تن از اعضای گروه اخوان‌المسلمین این کشور درخصوص دو پرونده "جاسوسی" و "فرار از زندان وادی النطرون" در قاهره برگزار و پرونده متهمان برای اعلام رای شرعی به مفتی مصر ارجاع داده‌ شد. مرسی و چند متهم دیگر در این جلسه به اعدام محکوم شدند. حکم اعدام هم‌چنین علیه یوسف قرضاوی، رئیس اتحادیه جهانی علمای مسلمین و رهبر معنوی اخوان المسلمین به صورت غیابی صادر شد.
29 ژوئن؛ هشام برکات، دادستان کل مصر در انفجار یک خودروی بمب گذاری شده در خیابان در منطقه "مصر الجدیده" در مرکز قاهره کشته شد. در این انفجار دست کم دو تن از محافظان برکات و یک عابر نیز زخمی شدند. این اتفاق در آستانه دومین سالگرد برکناری محمد مرسی، از ریاست جمهوری مصر با همکاری نظامیان مصر رخ داده بود.
17 اوت؛ عبدالفتاح سیسی، رئیس‌جمهور مصر قانون جدید مبارزه با تروریسم را به شکل رسمی تصویب کرد. براساس قانون جدید، اداراتی در دادگاه‌های کیفری به بررسی مسائل مربوط به تروریسم اختصاص داده شد. هدف کلی این قانون تسریع در اجرای احکام قضایی مربوط به مسائل تروریستی و ارائه تعریف مشخصی از جنایت‌های تروریستی است.
14 سپتامبر؛ در پی فاش شدن فساد مالی در کابینه مصر، نخست وزیر این کشور استعفا کرد و این استعفا از سوی عبدالفتاح سیسی، رئیس جمهور پذیرفته شد. عبدالفتاح سیسی با قبول استعفای نخست وزیر، شریف اسماعیل، وزیر نفت کابینه محلب را مسئول تشکیل کابینه جدید کرد.
17 اکتبر؛ اولین انتخابات پارلمانی مصر پس از روی کار آمدن عبد الفتاح سیسی و اصلاح قانون انتخابات در خارج از کشور آغاز شد. روزهای بعدی انتخابات در داخل مصر نیز برگزار شد اما کمیته عالی انتخابات مصر از استقبال بسیار کم مردم درمرحله اول انتخابات پارلمانی خبر داد.
31اکتبر؛ یک هواپیمای مسافربری روسیه در شبه جزیره سینا سقوط کرد و 224 سرنشین و خدمه آن کشته شدند. داعش مدعی شد که این حمله کار وی بوده است. مصر و روسیه تحقیقاتی را درباره این حادثه انجام دادند. روسیه معتقد است که این حادثه یک حادثه تروریستی است اما مصر با این نظریه مخالف است. بعدها روسیه اعلام کرد که در این هواپیما بمب کار گذاشته شده بود.
5 دسامبر؛ کمیته عالی انتخابات مصر با اعلام نتایج رسمی انتخابات پارلمانی گفت که ائتلاف "فی حب مصر" حامی رئیس جمهوری این کشور بیشترین تعداد کرسی‌ها را در پارلمان جدید از آن خود کرده است.
فلسطین
اول ژانویه؛ پس از اینکه محمود عباس، رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین معاهده رم را امضا کرد و به موجب آن فلسطین به عضویت دیوان کیفری بین‌المللی درآمد، دولت رژیم صهیونیستی درآمدهای مالیاتی این تشکیلات را بلوکه کرد و همین مساله موجب شد تا تشکیلات خودگردان فلسطین با بحران مالی شدیدی مواجه شود.
پس از این اقدام اسرائیل، عباس تهدید کرد که اگر اسرائیل بخواهد به مصادره درآمدهای مالیاتی فلسطین ادامه دهد به دادگاه کیفری بین الملل خواهد رفت. بعدا به دنبال تهدیدات مکرر مسئولان فلسطینی، رژیم صهیونیستی با تحویل درآمدهای مالیاتی فلسطین بدون هیچ کسری موافقت کرد.
17 مارس؛ نتایج نهایی انتخابات پارلمانی رژیم صهیونیستی پس از شمارش کامل آراء، نشان داد که حزب بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر رژیم صهیونیستی در این انتخابات با دستیابی به 30 کرسی از مجموع 120 کرسی از رقبای خود پیش افتاده است.
اتحاد صهیونیستی به رهبری اسحاق هرتزوگ که رقیب اصلی نتانیاهو محسوب می‌شد نیز با 24 کرسی و لیست مشترک عربی با 13 کرسی در جایگاه دوم و سوم قرار گرفتند. پیروزی مجدد نتانیاهو به معنای ادامه سیاست‌های خصمانه اسرائیل علیه فلسطینی‌ها، ادامه شهرک‌سازی‌ها، هتک حرمت مسجد الاقصی و تلاش برای یهودی کردن قدس بود.
23 اوت؛ محمود عباس، رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین و بیش از نیمی از اعضای کمیته اجرایی ۱۸ نفره این سازمان کناره‌گیری خود را از کمیته اجرایی سازمان آزادیبخش فلسطین (ساف) اعلام کردند. هدف از این استعفا، دعوت به تشکیل جلسه اضطراری "شورای ملی فلسطین" و انتخاب کمیته اجرایی جدید اعلام شد.
در حال حاضر بیشتر فلسطینی‌ها از عباس ناراضی هستند و خواهان این هستند که از ریاست تشکیلات خودگردان استعفا دهد.
16 سپتامبر؛ بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر رژیم صهیونیستی به پلیس این رژیم اجازه داد تا برای مقابله با پرتاب کنندگان سنگ به سمت آن‌ها تیراندازی کنند. در نتیجه صدور این مجوز درگیری‌های زیادی میان فلسطینی‌ها و نیروهای این رژیم رخ داد و چندین فلسطینی به دست این نیروها شهید شدند.
31 ژوئیه؛ شهرک نشینان صهیونیست دو منزل در جنوب شهر نابلس را به آتش کشیدند که موجب کشته شدن یک کودک شیرخوار فلسطینی و بعدها شهادت پدر و مادرش شد. این حمله واکنش‌های متعددی را به دنبال داشت و با محکومیت جهانی مواجه شد.
در پی سوزانده شدن خانواده دوابشه به دست شهرک نشینان فلسطینی‌ها تظاهرات گسترده‌ای را در مناطق مختلف برگزار کردند و تنش میان اسرائیل و فلسطین هر روز بیشتر از روز قبل شد طوری که هنوز تنش و درگیری میان دو طرف ادامه دارد.
22 سپتامبر؛ در پی تجاوزات مکرر شهرک نشینان به مسجد الاقصی و شهادت چندین فلسطینی به دست نیروهای رژیم صهیونیستی محمود عباس نسبت به خطرات وقوع انتفاضه در فلسطین هشدار داد. افزایش درگیری‌ها پس از مدتی به انتفاضه قدس منجر شد که تاکنون بیش از 130 فلسطینی در جریان آن شهید شدند.
30 سپتامبر؛ پرچم فلسطین برای نخستین بار بر فراز مقر سازمان ملل در نیویورک به اهتزاز درآمد. این اقدام یک ماه پس از موافقت مجمع عمومی سازمان ملل با برافراشتن پرچم فلسطین در مقر این سازمان صورت گرفت. 119 کشور به قطعنامه رای مثبت داده، 45 کشور هم رای ممتنع دادند. عباس این روز را روزی تاریخی و روز عزت و سربلندی فلسطینیان دانست.
16 اکتبر؛ در پی افزایش درگیری و تنش میان فلسطین و اسرائیل شورای امنیت نشست فوق‌العاده‌ای با هدف بررسی تنش‌ها و درگیری‌ها و اتخاذ تدابیری برای حمایت بین‌المللی از فلسطینی‌ها برگزار کرد.
20 اکتبر؛ بان کی مون، دبیرکل سازمان ملل با هدف آرام کردن شرایط منطقه به سرزمین‌های اشغالی سفر کرد. وی با بنیامین نتانیاهو، و روون ریولین، رییس رژیم صهیونیستی، دیدار کرد و نسبت به استفاده مفرط از زور در قدس هشدار داد.
29 نوامبر؛ در پی اقدام اتحادیه اروپا برای درج شناسه کالا روی تولیدات شهرک نشینان در کرانه باختری، رژیم صهیونیستی تعامل با تمامی موسسات اتحادیه اروپا را که در تلاش‌ها برای پیشبرد روند صلح خاورمیانه مشارکت داشتند، به حالت تعلیق درآورد.
در طول سال 2015 شاهد این بودیم که تنش میان فلسطین و اسرائیل شدت گرفت و دیگر فرصتی میان دو طرف برای ازسرگیری مذاکرات صلح خاورمیانه باقی نماند. اوضاع تا آنجا پیش رفت که فلسطینی‌ها انتفاضه دیگری را به راه انداختند و در این انتفاضه که هنوز ادامه دارد ده‌ها فلسطینی شهید شده‌اند. هرچند که این سال برای فلسطینی‌ها اتفاقات مثبتی نیز داشت از جمله اینکه بسیاری از کشورها فلسطین را به عنوان یک کشور مستقل به رسمیت شناختند. اکنون باید منتظر باشیم که آیا در سال 2016 مذاکرات صلح میان فلسطین و اسرائیل ازسر گرفته خواهد شد یا خیر.
عربستان
23 ژانویه؛ دفتر پادشاهی عربستان مرگ ملک عبدالله بن عبدالعزیز آل سعود، پادشاه این کشور را اعلام کرد. در همین روز عربستانی‌ها با ملک سلمان بن عبدالعزیز، به عنوان پادشاه جدید عربستان، مقرن بن عبدالعزیز به عنوان ولیعهد و محمد بن نایف به عنوان جانشین ولیعهد عربستان بیعت کردند.
29 آوریل؛ براساس دستورات پادشاه جدید عربستان مقرن بن عبدالعزیز "بنا به خواسته خودش" از سمت ولیعهدی برکنار و به جای او شاهزاده محمد بن نایف ولیعهد شد. محمد بن سلمان، پسر پادشاه عربستان نیز به عنوان جانشین ولیعهد تعیین شد.
براساس این دستورات همچنین سعود الفیصل از سمت وزیر خارجه کنار گذاشته شد و عادل الجبیر به عنوان وزیر خارجه جدید تعیین شد. پادشاه عربستان با این تغییرات راه را برای تعیین محمد بن سلمان به عنوان جانشین خود باز کرد.
22 مه؛ وزارت کشور عربستان از حمله انتحاری به مسجد شیعیان در شهرک القدیح واقع در استان القطیف خبر داد. در این حمله انتحاری که داعش مسئولیت آن را برعهده گرفت دستکم 21 نمازگزار کشته شدند.
9 ژوئیه؛ دفتر پادشاهی عربستان درگذشت سعود الفیصل، وزیر خارجه این کشور را که بیش از 40 سال در وزارت خارجه فعالیت داشته اعلام کرد. فیصل قدیمی‌ترین وزیر خارجه جهان محسوب می‌شد.
6 اوت؛ انفجار انتحاری که مسجد ویژه نیروهای فوق العاده عربستان در شهر أبها واقع در جنوب این کشور را هدف قرار داده بود به کشته شدن 12 نیروی امنیتی و سه تن از کارکنان در این مسجد منجر شد.
11 سپتامبر؛ بیش از 100 زائر خانه خدا در حادثه دلخراش سقوط یک جرثقیل بزرگ در مسجد الحرام کشته شدند. بی‌کفایتی آل سعود و عدم توجه به مسائل ایمنی علاوه بر این حادثه در اواخر همین ماه تراژدی بزرگتری را رقم زد.
24 سپتامبر؛ بیش از 2000 زائر خانه خدا در نتیجه ازدحام در منا کشته و صدها تن دیگر نیز زخمی شدند. گرچه عربستان تعداد جان باختگان را 700 تن اعلام کرد اما منابع غیر رسمی حتی سخن از کشته شدن بیش از 7 هزار تن هم به میان آوردند.
وقوع دو حادثه خونین در مراسم حج مسئولان عربستانی را با انتقادهای گسترده‌ای در زمینه بی کفایتی و عدم توانایی برای اداره مراسم حج مواجه کرد.
25 اکتبر؛ خانواده شیخ نمر باقر النمر، رهبر شیعیان عربستان اعلام کردند که دادگاه عالی عربستان و دادگاه تجدیدنظر حکم اعدام این روحانی شیعه را تایید و آن را به وزارت کشور و دفتر پادشاهی فرستادند تا ملک سلمان بن عبدالعزیز، پادشاه عربستان آن را امضا کند.
شیخ نمر از سوی مقامات ریاض به "تلاش برای ایجاد فتنه طائفه‌ای، حمایت از شورش در بحرین، حمل سلاح، و اطاعت نکردن از ولی امر" متهم شده است.
نمر النمر ژوئیه 2012 و در پی تایید تظاهرات شیعیان در استان القطیف که در فوریه 2011 برگزار شد، بازداشت شد.
30 نوامبر؛ احمد داوود اوغلو، نخست وزیر ترکیه از تشکیل ائتلافی سه گانه میان ترکیه، قطر و عربستان در راستای "مبارزه با تروریسم" در سوریه خبر داد.
قطر، ترکیه و عربستان سه کشوری هستند که همواره موضعی خصمانه در قبال نظام سوریه اتخاذ کرده و بر برکناری بشار اسد، رئیس‌جمهوری این کشور تاکید می‌کنند. دمشق این سه را حامیان اصلی تروریست‌ها می‌داند.
12 دسامبر؛ برای نخستین بار در تاریخ عربستان زنان در انتخابات شورای شهر و روستا به عنوان نامزد و رأی دهنده شرکت کردند و در این انتخابات توانستند کرسی‌هایی را به دست آورند.
15 دسامبر؛ عربستان خبر از تشکیل "ائتلاف اسلامی-نظامی ضد تروریسم" با مشارکت 34 کشور عربی و اسلامی خبر داد. تعدادی از کشورها از جمله سوریه، عراق، ایران و حزب الله لبنان از تشکیل این ائتلاف انتقاد کردند چراکه به عقیده آنها عربستان نیت واقعی و حسنه برای مبارزه با تروریسم را ندارد.
همانطور که دیدیم عربستان در سال 2015 با به راه انداختن جنگ خانمان سوز در یمن و کشتار یمنی‌ها و ائتلاف با ترکیه و قطر علیه سوریه، نقش خود را در مداخله در دیگر کشورهای عربی پر رنگ‌تر کرد.
باید به این مسئله اشاره کرد که محمد بن سلمان، پسر پادشاه عربستان در جنگ یمن و سیاست‌های عربستان بیشترین نقش را داشته است. عربستان برای رسیدن به هدف خود در سوریه یعنی براندازی نظام اسد دست به هر کاری می‌زند و بارها عادل الجبیر، وزیر خارجه این کشور تهدید کرده که اسد باید یا به روش مسالمت آمیز یا با جنگ کنار برود. دمشق معتقد است که عربستان با حمایت از مخالفان سوریه و تروریست‌های القاعده موجب طولانی شدن بحران می‌شود. باید منتظر باشیم تا ببینیم عربستان با همدستی هم پیمانانش در سال جدید میلادی چه خواب دیگری برای سوریه و یمن خواهد دید.
لیبی
27 ژانویه؛ حمله افراد مسلح به طرابلس لیبی 10 کشته برجای گذاشت که از جمله کشته شدگان پنج تبعه خارجی بود. لیبی از زمان سرنگونی نظام معمر قذافی، دیکتاتور سابق این کشور صحنه درگیری های شدید میان شبه نظامیان است و از ناامنی و بی ثباتی رنج می برد.
15 فوریه؛ شاخه داعش در لیبی ویدیویی را منتشر کرد که در آن سر 21 قبطی مصری در این کشور توسط این گروه تروریستی از تن جدا شد. اعدام قبطی های مصری در لیبی توسط داعش واکنش های زیادی به دنبال داشت و مصر مواضع داعش در لیبی را بمباران کرد.
10 ژوئن؛ تروریست‌های داعش که پیشتر کنترل فرودگاه شهر سرت لیبی را در دست گرفته بودند با اشغال نیروگاه تولید برق در غرب این شهر، شهر نفت‌خیز سرت را به طور کامل اشغال کردند.
15 نوامبر؛ پیتر کوک، سخنگوی وزارت دفاع آمریکا از کشته شدن "ابونبیل العراقی" معروف به "وسام نجم عبدالزید العبیدی"رهبر داعش لیبی در یک حمله هوایی ارتش این کشور خبر داد. بنابر گزارش‌ها، ابونبیل که در حمله هوایی آمریکا در شهر درنه در شرق لیبی کشته شده همان کسی است که چند ماه پیش در ویدئوی مربوط به قتل قبطی‌های مصری به دست داعش سخن گفته و غرب را به حملات خونین تهدید کرده بود.
17 دسامبر؛ نمایندگان دولت طبرق و کنگره منحل شده لیبی در دور جدید مذاکرات در مراکش توافقنامه صلحی برای تشکیل دولت وفاق ملی تحت نظارت سازمان ملل امضا کردند.
24 دسامبر؛ شورای امنیت قطعنامه 2259 را که در راستای حمایت از توافق صلح بین گروه‌های لیبیایی بود، تصویب کرد.
در این قطعنامه از تمامی کشورها خواسته شده تا به لیبی در شکست داعش کمک کنند. شورای امنیت همچنین از دولت‌های طرابلس و طبرق خواسته با یکدیگر متحد شوند تا ثبات و صلح در این کشور برقرار شود.
لیبیایی‌ها که اواخر این سال توافق نامه صلح را امضا کرده‌اند امید دارند که در سال جدید شاهد امنیت و ثبات بیشتری باشند و دولتی در این کشور تشکیل شود که بتواند اوضاع را درست اداره کند و زمینه را برای از بین بردن تروریست‌ها در این کشور فراهم آورد.
تونس
18مارس؛ در حمله داعش به موزه باردو در تونس 23 تن کشته و 40 تن دیگر زخمی شدند. از جمله کشته شدگان تعدادی از گردشگران خارجی بودند. داعش با برعهده گرفتن مسئولیت این حمله تهدید کرد که دست به حملات بیشتری علیه توریست‌ها در تونس خواهد زد.
26 ژوئن؛ حمله مسلحانه به گردشگاه شهر سوسه تونس به کشته شدن 38 گردشگر که اکثرا انگلیسی بودند منجر شد. داعش مسئولیت این حمله را برعهده گرفت. دولت تونس به دنبال حمله تروریستی سوسه در کشور وضعیت فوق العاده اعلام کرد.
24 نوامبر؛ 14 تن ازنیروهای گارد ریاست جمهوری تونس در حمله‌ای به اتوبوسشان کشته شدند. داعش مسئولیت این حمله را نیز برعهده گرفت.
بحرین، کویت
16 ژوئن؛ شیخ علی سلمان، دبیرکل جمعیت الوفاق بحرین که به اتهامات ساختگی از جمله تحریک مردم به خشونت علیه نظام بازداشت شده بود به چهار سال حبس محکوم شد.
مردم بحرین تظاهرات گسترده را در محکومیت بازداشت شیخ علی سلمان برگزار کردند و تظاهرات در این کشور همچنان ادامه دارد. بسیاری از نهادهای حقوق بشری بین المللی از جمله عفو بین الملل بارها خواهان آزادی شیخ علی سلمان شده‌اند.
26 ژوئن؛ انفجار انتحاری در مسجد امام صادق(ع) در کویت 27 کشته و 227 زخمی برجای گذاشت. این حمله که داعش مسئولیت آن را برعهده گرفت با محکومیت‌های گسترده جهانی مواجه شد. به دنبال این حملات تروریستی کویت تدابیر امنیتی خود را تشدید کرد.
اردن، امارات
3 فوریه؛ داعش ویدیویی را منتشر کرد که صحنه سوزاندن معاذ الکساسبه، خلبان اسیر اردنی را در داخل یک قفس آهنی نشان می‌داد. معاذ الکساسبه، خلبان اردنی در دسامبر 2014 و زمانی که جنگنده F-16 وی در سوریه سقوط کرد، توسط تروریست‌های داعش به اسارت گرفته شد.
وی تنها خلبانی در ائتلاف تحت رهبری آمریکا بود که توسط داعش به اسارت گرفته شد. به دنبال این اقدام اردن به "جنگ بی‌امان" علیه داعش تهدید و حملات خود را علیه این گروه تروریستی تا مدتی تشدید کرد.
21 نوامبر؛ در نخستین جلسه از شانزدهمین دوره از مجلس فدرال امارات نمایندگان اماراتی "امل عبدالله جمعه کرم القبیسی" را به عنوان رئیس مجلس فدرال انتخاب کردند و این برای نخستین بار در جهان عرب بود که یک زن به عنوان رئیس مجلس معرفی می‌شد.
سودان، سومالی
2آوریل؛ کمیته عالی انتخابات سودان از پیروزی دوباره عمرالبشیر با 5 / 94 درصد آرا در انتخابات ریاست جمهوری این کشور خبر داد. انتخابات ریاست‌جمهوری سودان از سوی بیشتر احزاب سیاسی اپوزیسیون تحریم شده بود.
10 دسامبر؛ پس از افزایش تنش‌ها میان گروه‌های تندرو الشباب و داعش، این گروه تروریستی برای نخستین بار کنترل مناطقی در جنوب سومالی را به دست گرفت.
با توجه به تمامی این رخدادها می‌بینیم که خطر تروریسم هر روز مانند غده‌ای سرطانی در تمامی منطقه پخش می شود و حتی به اروپا و امریکا نیز رسیده است. هر روز تعداد زیادی از مردم منطقه در جریان حملات انتحاری و انتقام جویانه کشته می‌شوند. نقش منفی عربستان در منطقه با سیاستی که در قبال یمن در پیش گرفت آشکارتر شده است. سیاست خصمانه این کشور علیه سوریه نیز دیگر از چشم کسی پنهان نیست.
هرچند که داعش عامل اصلی ناامنی در منطقه محسوب می‌شود اما سیاست کشورهایی همچون عربستان، قطر و ترکیه که همواره مشغول مداخله در امور منطقه هستند در این ناامنی و بی ثباتی نقش زیادی داشته است. این کشورها بجای خشکاندن منابع تروریسم به حمایت از گروه‌های تروریستی می‌پردازند و خود را در کشتار مردم منطقه شریک می‌کنند. باید منتظر حوادث آینده در سال جدید باشیم و امید است که سال جدید میلادی سال امنیت و صلح برای منطقه باشد

هیچ نظری موجود نیست: