صدای امریکا

ه‍.ش. ۱۳۹۴ بهمن ۱۶, جمعه

بررسی عوامل مهاجرت افغان ها به اروپا

در طول سالهای اخیر با توجه به وضعیت نابسامان داخلی افغانستان، موج مهاجرت به کشورهای اروپایی شدت گرفته است، بسیاری از تحلیلگران بر این باورند که مهاجرت بعنوان یک پدیده منفی در جوامع انسانی قابل بررسی است، اما حمزه واعظی، جامعه شناس و پژوهشگر افغان مقیم اسلو معتقد است که مهاجرت صرفا نمی تواند بعنوان یک پدیده منفی قلمداد گردد.
حمزه واعظی، جامعه شناس و نویسنده افغان در یک گفتگوی تفصیلی با شفقنا افغانستان به بررسی پدیده مهاجرت با تاکید بر مهاجران جوانان افغان به اروپا اظهار داشت : از میان تمام عوامل موثر بر تشدید و رشد روز افزون مهاجرت افغان ها به اروپا، نبود امنیت، بحران اقتصادی و بحران سیاسی در کشور افغانستان سه مولفه اساسی می باشند.
وی بیان داشت : پدیده مهاجرت و یا تشدید این پدیده در سالهای اخیر دلایل و عوامل مختلفی را داشته است که اجمالا به آن می پردازیم.

عوامل بروز و تشدید پدیده مهاجرت
واعظی با اشاره به چند سال اخیر و مشکلات موجود در افغانستان عنوان کرد : اولین دلیل سیل مهاجرت افغان ها این است که بعد از سال ۲۰۱۴ مردم افغانستان با یک بحران اقتصادی در داخل کشور مواجه شدند و بیکاری و فرار سرمایه ها و عدم رغبت بسیاری از سرمایه گذاران برای ادامه سرمایه گذاری در داخل افغانستان باعث رکود اقتصادی در داخل کشور شده است.
وی افزود : فقدان سیستم سیاسی کارامد و بحران رهبری در سطح دولت وحدت ملی و کشمکش هایی که برای تقسیم قدرت پس ازانتخابات ریاست جمهوری افغانستان بوجود آمد باعث شد که وضعیت اقتصادی و نبود زمینه های اشتغال و رکود اقتصادی در این کشور تشدید شود.
این نویسنده افغان معتقد است : وجود نسلی جوان و با انرژی که از دانشگاه فارغ التحصیل شده اند و نبود کار برای این قشر نیز یکی از مسایلی است که می تواند عاملی برای تشدید پدیده مهاجرت در قشر جوان و پویای افغانستان باشد.

وی یادآورشد : جوانان به امید اینکه روزی وارد ادارات دولتی شوند و در کشور خود بتوانند مثمر ثمر باشند وارد دانشگاه می شوند و همه آینده شغلی و اجتماعی خود را در گرو تحصیلات عالیه می بینند، وارد دانشگاه می شوند و بعد از فارغ التحصیلی از دانشگاه می بینند که در عمل دولت جایی برای آنها در نظر ندارد و این مساله باعث می شود که جوانان تحصیلکرده افغان سرخورده شوند و به فکر مهاجرت بیفتند.
این پژوهشگر علوم اجتماعی بیان داشت : وقتی انتظارات بر حق جوانان تحصیلکرده در داخل کشور افغانستان برآورده نشود ما شاهد بروز بحران امید در بین این طیف هستیم.
واعظی در بخش دیگری از سخنانش عنوان کرد : موضوع دیگر گسترش ناامنی در بسیاری از مناطق افغانستان می باشد، تسخیر قندوز توسط طالبان، دست بدست شدن بسیاری از شهرستان ها در شمال کشور افغانستان و برخی مناطق منتهی به مرکز، ناامنی در استان های بدخشان، فاریاب، سرپل و حتی در اطراف کابل و داخل شهر کابل از جمله مسایلی بوده که بر این موضوع موثر بوده است.
وی تصریح کرد : انفجارهای پیاپی، عملیات انتحاری گوناگون، وجود فعال گروههای تروریستی در داخل کشور افغانستان که در سال اخیر با فزونی همراه بوده است نیز یکی دیگر از دلایل عمده تشدید مهاجرت بوده اند.

بحران امید و مهاجرت بعنوان تنها گزینه ناگزیر
واعظی با اشاره به رشد روز افزون مشکلات امنیتی و نبود سیستم کارامد در کشور افغانستان گفت : دو مولفه ناامنی و رکود اقتصادی در افغانستان باعث بروز “بحران امید” در این کشور شده است و پدیده مهاجرت از جمله تبعات این بحران می باشد.
وی در ادامه بیان داشت : نسل امروز که از دانشگاه فارغ التحصیل شده و دنبال کار در داخل افغانستان است، در واقع آینده تاریکی را برای خود هم از نظر امنیت و هم از نظر اقتصاد می بیند و برای همین به امید فردای بهتر کشور را ترک می کند.
حمزه واعظی متذکر شد : قبل از هر چیز پدیده مهاجرت معلول علتهای داخلی است، ما باید ریشه این پدیده را در داخل کشور افغانستان ببینیم و آنرا حل کنیم تا شاهد تشدید این پدیده نباشیم.
این جامعه شناس افغان خاطرنشان کرد : وقتی در جامعه ای امید نباشد و زمینه و انگیزه برای کار و ماندن و مبارزه و زندگی وجود نداشته باشد، این نسل دچار یک نوع پریشانی روحی روانی و گسست اجتماعی می شود، به این خاطر است که ما هم در داخل افغانستان و هم در بیرون از افغانستان شاهد یک دید ناامیدوارانه به این کشور هستیم، چه کسانی که در داخل کشور زندگی می کنند و چه مهاجران افغانی که در خارج کشور بسر می برند، امیدی به آینده کشور ندارند و این برای جامعه ما یک بحران به حساب می آید.
این پژوهشگر افغان با اشاره به اوایل تشکیل دولت افغانستان بیان داشت : بعد از سال ۲۰۰۱ هزاران جوان صاحب فن و متخصص افغان وارد این کشور شدند و طبیعی بود که امیدواری وجود داشت که افغانستان روند رو به رشد را تجربه کند و مهاجرین از خارج کشور به داخل بازگردند و به سازندگی کشورشان روی بیاورند؛ اما وقتی می بینند که در داخل افغانستان هیچ امیدی برای آینده وجود ندارد، طبیعی است که گزینه مهاجرت را بعنوان گزینه ناگزیر خود انتخاب می کنند.
واعظی با اشاره به اینکه وجود عامل خارجی نیز یکی از عوامل انگیزه مهاجرت افغان ها می باشد بیان داشت : نکته قابل توجه دیگر این است که در طول ده بیست سال گذشته نسلی از مردم افغانستان به کشورهای اروپایی مهاجرت کردند و در کشور مقصد صاحب کار و درآمد و تخصص شدند، وقتی این نسل به داخل کشور برمی گردد، طبعا جوانانی که در داخل کشور هستند، این افراد را با خود مقایسه می کنند و وقتی شرایط اقتصادی و موقعیت شغلی و آینده این افراد را می بینند، انگیزه مهاجرت در افراد بالا می رود.
وی در ادامه عنوان کرد : بطور مثال جوانی که در داخل تحصیل کرده است، وقتی جوان هم سن و سال خود که در اروپا زندگی کرده است را می بیند، خود بخود همه چیز خود را با او مقایسه می کند و در این مقایسه کردن هاست که به دلیل سطح پایین معیشت و مشکلات متعدد داخلی، انگیزه مهاجرت تشدید می شود، چرا که جوانان داخل افغانستان با اینکه تحصیلات هم دارند متاسفانه دولت برای آنها جایگاهی در نظر نگرفته است.
نویسنده کتاب “هویت های پریشان” با بیان اینکه اینها صورت مساله مهاجرت است، گفت : اینکه ما مهاجرت را به خودی خود پدیده منفی ببینیم یا مثبت، مشکلی از جامعه افغانستان حل نخواهد شد؛ بلکه ما باید روی دیگر سکه مهاجرت را نیز ببینیم.
واعظی متذکر شد : اگر زمینه کار و تحصیل نسل جوان در داخل کشور افغانستان فراهم باشد طبیعتا وجود این نسل در داخل مفید است، اما واقعیت این است که در داخل افغانستان ما با کمبود نیروی انسانی مواجه نیستیم، بلکه با کمبود شغل مواجهیم و با بحران اجتماعی ناشی از معضلات اقتصادی و فقر مواجهیم، هزاران جوان در داخل کشور افغانستان وقتی فارغ التحصیل می شوند کاری برایشان در نظر گرفته نشده است.
وی با اشاره به معضل اعتیاد در داخل کشور افغانستان گفت : ما بیش از سه میلیون معتاد در داخل افغانستان داریم، در بین این جمعیت بسیاری از جوانان هستند که دارای تحصیلات عالی می باشند اما به دلایل مختلف سرخورده شده و به اعتیاد روی آورده اند.
این جامعه شناس افغان در ادامه سخنانش بیان داشت : ماندن نیروهای جوان و یا اصرار بر ماندن این جوانان در داخل کشور یک نوع فرافکنی و در نظر نگرفتن واقعیات داخل کشور افغانستان است، بودن این جوانان در داخل دردی را دوا نمی کند بلکه معضلی بر معضلات می افزاید.
وی عنوان کرد : وقتی این افراد می بینند که در داخل کشور شغل ندارند، موقعیت اجتماعی ندارند، توانایی ازدواج ندارند و بسیاری مسایل دیگر، خوب دچار یاس و ناامیدی می شوند و به اعتیاد روی می آورند یا حتی به طالبان ملحق می شوند، معضلات اجتماعی روبروی جوانان افغان زمینه جذب این افراد به گروههای تندرو تروریستی است.

نیم نگاهی به وضعیت نسل مهاجر در اروپا
واعظی در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به وضعیت مهاجران افغانی که در اروپا زندگی می کنند، گفت : بخشی از نیروهایی که از کشور افغانستان به اروپا مهاجر می شوند، شاید به تحصیلات عالیه نرسند، بخش زیادی از این نیروها پشتوانه و زمینه تحصیلی نداشته اند و عمدتا کسانی بوده اند که از کارگاهها و کوره پزخانه ها و خانواده های کم سواد مهاجرت کرده اند و در اروپا نیز به دنبال یک کار و شغل می روند و انگیزه ای برای تحصیل ندارند، اما در مقابل بخش زیادی از جوانان ما به تحصیلات روی می آورند و زمینه های موفقیت برایشان بوجود می آید و این مساله در نسل امروز مهاجر در اروپا به وضوح دیده می شود و ما شاهد نسلی تحصیلکرده افغان در اروپا هستیم.
این نویسنده افغان گفت : کسانی که از کشور افغانستان مهاجر می شوند و به کشورهای دیگر می روند، حداقل سربار دولت نیستند، اگر محاسبه بکنید همین مهاجرینی که در نقاط مختلف پراکنده شده اند، در صورت مسافرت به داخل یا از طرق دیگر اگر در سال هر کدام صد دلار وارد افغانستان بکنند، ما می بینیم که میلیونها دلار از این طریق وارد کشور افغانستان شده است، این می تواند بعنوان یک فرصت ارزیابی شود.
وی تصریح کرد : در اروپا تقریبا هیچ جوان مهاجر افغان بیکار و آس و پاس نیست و هر کدام کاری و باری دارند و در یک چرخه مفید قرار دارند.
واعظی اظهار داشت : ما اگر از جنبه اقتصادی به سیر مهاجرت افغان ها به اروپا نگاه کنیم، هیچگونه بار منفی شامل حال افغانستان نشده است، ضمن اینکه ماندن خیل عظیم جوانان بی شغل و بیکار خودش نوعی آسیب اجتماعی است و زمینه های بروز بزهکاری و بحرانهای اجتماعی را در داخل افغانستان بوجود می آورد.
وی با بیان اینکه جوانان افغان در اروپا صاحب شغل و زندگی می شوند، گفت : در افغانستان تعریف ما از شغل بسیار ارزشی است، اما در اروپا نفس شاغل بودن و شغل داشتن مقدس است نه نوع شغل.
این جامعه شناس با بیان اینکه در دهه اخیر مهاجرت اوج گرفته و تبدیل به یک جریان شده است، متذکر شد : اگر به نسل مهاجر پسا طالبان افغان که غالبا به اروپا رفته اند توجه کنیم، می بینیم که زمان چندانی از این جریان نمی گذرد، با اینحال در همین ده پانزده سال اخیر نسلی را شاهد هستیم که در اروپا بزرگ شده اند و هر کدام دارای شغل و امیدواری به آینده هستند و در مجموع محصولات خوبی از مهاجرت به اروپا می باشند.
واعظی خاطرنشان کرد : در چند سال اخیر بسیاری از جوانان مهاجر افغان در اروپا شامل احزاب سیاسی کشورهای مقصد خود شده اند و تجربیات سیاسی را بدست آورده اند و در روند انتخابات و فعالیت های سیاسی اروپا نقش داشته اند، شاید این نقش زیاد پررنگ نباشد اما نفس همین اشتراک و فعالیت تجربیات جدیدی برای این افراد ایجاد می کند و این می تواند بعنوان یک دستاورد مثبت تلقی شود.
وی با اشاره به آینده نه چندان دور اذعان داشت : احتمالا ما در چند دهه آینده اروپا شاهد نسلی تحصیلکرده و فعال افغان خواهیم بود که در جریانات مختلف اقتصادی و سیاسی اروپا نقش خواهند داشت، کما اینکه همین اکنون ما در کشورهای اروپایی و آمریکایی مهاجرینی را می بینیم که در احزاب سیاسی فعالیت دارند و چه بسا افرادی که از این طریق وارد پارلمان یا دولت شده اند، بعنوان مثال خانم مریم منصف که در دولت کانادا بعنوان یک وزیر فعالیت می کند مهاجری افغانستانی است که بیست سال پیش به این کشور مهاجرت کرده است و در مدت بیست سال توانسته است خود را به جایی برساند که در کشوری مثل کانادا وزیر شود.
وی در پایان عنوان کرد : مهاجرت نباید با دید ارزشی داوری شود، کاملا سیاه یا سفید دیدن این موضوع نیز جالب نیست، ما یک بخشی از سرمایه های خود را در این پدیده از دست می دهیم اما در عوض دستاوردهایی نیز بدست می آوریم.

هیچ نظری موجود نیست: