صدای امریکا

ه‍.ش. ۱۳۹۵ فروردین ۱۲, پنجشنبه

بحران پناهجویان؛ بحرانی به وسعت جهان

ایرنا- اغراق نیست اگر مساله پناهجویان را اصلی ترین بحران اجتماعی جهان در سال گذشته بدانیم؛ پناهجویانی که بیشتر آن ها از کشورهای بحران زده چون سوریه، عراق و افغانستان در جست وجوی مکانی بهتر برای زندگی آرام و به دور از خونریزی به کشورهای دیگر روانه شده و می شوند.

جنگ پنج ساله در سوریه حدود پنج میلیون شهروند این کشور را مجبور به ترک وطن کرده است. بیشتر آنها اینک در اردوگاه های آوارگان در لبنان، اردن و ترکیه در شرایط نامطلوب روزگار می گذرانند. البته در یک سال گذشته شاهد موج گسترده ورود پناهجویان به کشورهای غربی و به طور عمده اروپایی هم بودیم؛ ورودی که بیشتر از طریق عبور غیررسمی و غیرقانونی از مرزها رخ داده است. در این میان، رویدادهای تاسفی بار زیادی به دلیل شرایط و امکانات نامناسب این انتقال به وقوع پیوست و شمار بالایی از پناهجویان جان خود را از دست دادند. می توان گفت طی دهه های اخیر این حجم از گسیل پناهجویان به اروپا بی سابقه بوده است.
درباره دلایل، ابعاد و پیامدهای بحران پناهجویان و آوارگان چند نکته به صورت مختصر ارایه می شود:
1- سیل پناهجویان از کشورهای عربی و اسلامی به غرب، پیام خوشایندی ندارد چرا که معنای نهفته در این رخداد این است که شرایط زیستِ انسانی در کشورهای منطقه روز به روز رو به افول می رود و این برای منطقه ای که خود مهد تمدن ها و ادیان مختلف بوده، نشانه بسیار بدی است. تلخ تر اینکه بسیاری از این پناهجویان آینده خود برای داشتن یک زندگی آرام و باثبات را نه در میان کشورهای عربی و اسلامی که در بین کشورهای غربی می بیند.
2- بحران پناهجویان نشان داد مسایل و تحولاتی که در مناطق مختلف جهان به وقوع می پیوندد تا چه میزان به هم ارتباط تنگاتنگ دارد. اینگونه است که ناامنی و بحران در کشوری چون سوریه در قلب خاورمیانه بر وضعیت کشورهای اروپایی هم تاثیر می گذارد. به عبارتی بشرِ امروز در دنیایی زیست می کند که مسایل و مشکلاتش به شدت با سرنوشت همه افراد گره خورده است و افراد یا کشورها نمی توانند چشم بر مشکلات دیگر افراد یا کشورها ببندد. بحران پناهجویان هم امروز تبدیل به یک مساله جهانی شده است و حل آن از عهده یک یا چند کشور خارج است و این تنها در چارچوب مشارکت همه کشورها امکان پذیر است. البته طبیعی است که سهم برخی کشورها از مسوولیت پذیری در این عرصه باید بیشتر باشد.
سازمان خیریه «آکسفام» روز سه شنبه دهم فروردین در گزارشی از کشورهای ثروتمند خواست تا شمار بیشتری پناهجوی سوری را بپذیرند. به گزارش «بی. بی. سی»، آکسفام می خواهد 10 درصد از 4.8 میلیون پناهجوی سوری که خانه و کاشانه خود را به دلیل جنگ رها کرده اند، اسکان داده شوند. این سازمان خیریه چنین استدلال می کند که کشورهایی که دارای اقتصاد قوی و زیرساخت های پیشرفته هستند باید به نسبت کشورهایی مثل لبنان و اردن که هزاران سوری را پناه داده اند، مسوولیت بیشتری بر عهده گیرند. آکسفام می افزاید که نتیجه بدست آمده از کنفرانس ژنو برای حل بحران سوریه باید به یافتن راه حل های فوری در جهت اسکان پناهجویان بصورت قانونی و بی خطر معطوف باشد.
3- پایداری و توسعه هر کشوری متکی به سرمایه انسانی آن است. کوچ صدها هزار نفر از کشورهایی چون سوریه، عراق و افغانستان به دیگر نقاط جهان، این کشورها را از سرمایه های بشری و تخصص این افراد محروم خواهد کرد و این لطمه بزرگی به کشورهای یاد شده خواهد زد و حتی امید برای بهبود شرایط را کمرنگ می سازد.
4- اگرچه بیشتر کشورهای توسعه یافته غربی همواره مقصد مهاجرانی از کشورهای کمتر توسعه یافته بوده اند و تلاش بسیاری هم برای بهره مندی از آنان برای توسعه شتابان خود می کنند اما حضور سیل آسای اخیر پناهجویان به کشورهای غربی بویژه اروپایی این فرایند را از نظم عادی خود خارج کرده و مشکلاتی را در پی داشته است. دشواری در اسکان پناهجویان در اردوگاه ها، کمبود امکانات و افزایش فعالیت باندهای تبهکار قاچاق انسان از جمله این مشکلات است. 
در همین حال، کاهش ضریب رصد و نظارت امنیتی بر افرادی که وارد کشورهای دیگر می شوند، حفره های امنیتی ایجاد کرده تا از طریق آن ها گروه های تروریستی چون داعش بتوانند امنیت آن کشورها را به خطر اندازند. به عنوان مثال گفته می شود عاملان حوادث تروریستی آبان ماه سال گذشته در پاریس، به همراه سیل آوارگان به اروپا وارد شدند. از سوی دیگر بسیاری نگرانند که فرایند جامعه پذیری پناهجویان در جوامع غربی به درستی انجام نشود و همین امر زمینه ساز چالش های اجتماعی و امنیتی دیگر شود.
5- مشکلات کنونی مربوط به پناهندگان و آوارگان، تنها به کشورهای غربی محدود نمی شود. برخی از کشورهای خاورمیانه هم که همجوار مناطق بحرانی بوده اند، ناخواسته با سیل آوارگان روبرو شده اند. لبنان، اردن و ترکیه ازجمله کشورهایی هستند که به دلیل هم مرز بودن با سوریه، مقصد بسیاری از آوارگان سوری برای پیداکردن پناه و دوری از جنگ بوده اند. این در حالی است که این کشورها فاقد امکانات کافی برای پذیرش این حجم از آوارگان بوده اند. اردوگاه های مرزی که برای اسکان پناهجویان در این کشورها ایجاد شده، تناسبی با تعداد آنها ندارد. امکانات موجود در این اردوگاه ها نیز چندان متناسب نیست. اگرچه بخشی از هزینه های این اردوگاه ها را نهادهای بین المللی همچون سازمان ملل متحد تامین می کنند اما این مساله باعث نشده تا کشورهایی چون لبنان، اردن و ترکیه سنگینی هزینه های حضور آوارگان سوری را احساس نکنند. این در حالی است که خود این کشورها از مشکلات اقتصادی بسیاری رنج می برند. از سوی دیگر مقام های این کشورها نگرانند حضور تعداد زیادی از پناهجویان در کشورهایشان مشکلات متعدد اجتماعی خلق کند. تغییر بافت جمعیتی از جمله این نگرانی ها است، به ویژه اگر این حضور مستمر باشد.
6- تلاش برای تامین امکانات لازم در جهت اسکان و حضور پناهجویان در کشورهای مختلف منطقه و کشورهای غربی، مساله ای ضروری و دارای اهمیت حقوق بشری است اما به نظر می رسد این فرایند تنها یک مُسکن خواهد بود و برای درمان این درد راهی جز حل ریشه های آن نیست. پایان درگیری ها در سوریه و به نتیجه رسیدن مذاکرات صلح در پی ریزی شرایط باثبات و امن برای آینده این کشور باعث خواهد شد که در وهله نخست جلوی سیل آوارگان بیشتر گرفته شود و همچنین امکان بازگشت آوارگان و پناهجویان سال های اخیر به وطنشان فراهم آید.

هیچ نظری موجود نیست: