صدای امریکا

ه‍.ش. ۱۳۹۵ آذر ۷, یکشنبه

پهلوهای جنگ نیابتی ایران و عربستان در افغانستان

8 صبح : عربستان و ایران، عملا در جبهات مختلف در کشورهای یمن، سوریه و عراق مصروف جنگ‌های نیابتی‌اند. هر دو کشور شدیدا در حال گسترش نفوذ سیاسی، اقتصادی و نظامی در منطقه می‌باشند.
عربستان یکی از متحدان اصلی امریکا در منطقه بعد از جنگ دوم جهانی در تقابل با ایران قرار داشته است، کشوری‌ که بعد از پیروزی انقلاب اسلامی یکی از سرسخت‌ترین منتقدین امریکا در منطقه و از هم‌پیمانان روسیه در مبارزه با گسترش نفوذ سیاسی امریکا و متحدینش بوده است.
اما به رقابت ایران و عربستان در افغانستان، کمتر پرداخته شده و بحث زیادی در مورد آن صورت نگرفته است. افغانستان کشوری که امریکا یکی از طولانی‌ترین و پرهزینه‌ترین جنگ‌های تاریخ معاصرش را در آن تجربه می‌کند.
با آن‌که به‌خاطر آوردن صلح و امنیت، طی یک‌و‌نیم دهه حضور نظامیان بین‌المللی به رهبری امریکا کارهای زیادی در افغانستان صورت گرفته اما هنوز هم خطر گروه‌های تندرو افراطی در این کشور امنیت شهروندان را به‌گونه مستقیم تهدید می‌کند. این گروه‌ها به‌گونه انکار‌ناپذیر‌ی مورد حمایت‌های مالی، سیاسی و نظامی تهران و ریاض قرار دارند.
هر دو کشور متهم به حمایت از افراط‌گرایان مذهبی در منطقه استند اما منافع آن‌ها در منطقه به‌گونه واضح در تقابل هم‌دیگر قرار دارد.
اهمیت افغانستان برای ایران
برای ایران، افغانستان از آن جهت اهمیت استراتژیک دارد که در پهلوی مشترکات فرهنگی، زبانی و تاریخی، مرز مشترک طولانی با این کشور دارد که در صورت وخامت وضعیت امنیتی، باعث اخلال امنیت در قلمرو ایران می‌شود.
ایران، هم‌چنین خانه صدها هزار مهاجر افغان است که بعد از اشغال افغانستان توسط اتحاد جماهیر شوروی و در نتیجه جنگ‌های داخلی به آن‌ کشور پناه برده‌اند.
در پهلوی همه این‌ها، آن‌چه که اهمیت افغانستان را برای ایران متمایز می‌سازد، مساله قاچاق مواد مخدر و تهدیدهای امنیتی مرزی است که از جانب افغانستان متوجه ایران است.
بعد از تشکیل اداره موقت و حکومت انتقالی، ایران در بازسازی این کشور نقش داشته و با کمک‌های اقتصادی افغانستان را حمایت کرده و از حضور نظامیان امریکایی و ناتو ‌به‌مثابه یک فرصت برای عادی‌سازی روابط‌ و از بین‌بردن تحریم‌های اقتصادی که علیه ایران وضع شده بود، استفاده اعظمی کند.

اهمیت افغانستان برای عربستان


 رابطه عربستان با افغانستان بر می‌گردد به سال‌های ۱۹۸۰ زمانی‌که افغانستان مورد تهاجم اتحاد جماهیر شوروی قرار گرفته بود.
در آن زمان حکومت عربستان و نهادهای خیریه‌ای که توسط شیخ‌های ثروتمند سعودی تمویل می‌شدند، برای مجاهدین افغانستان کمک‌های اقتصادی در جهت منافع خود فراهم کردند.
در دوره حاکمیت طالبان، عربستان دومین کشوری بود که حکومت طالبان را به رسمیت شناخت و سفارت‌خانه‌اش را در کابل رسما بازگشایی کرد.
طی پانزده سال اخیر حضور نظامیان بین‌المللی به رهبری امریکا در افغانستان، عربستان بارها به حمایت از افراط‌گرایی مذهبی و تندروان اسلامی در افغانستان متهم شده است.
اهمیت افغانستان برای دولت سعودی هم‌مانند اهمیت یمن برای ایران است. با آن‌که یمن با ایران مرز مشترک ندارد، اما شورشیان حوثی که از حمایت مالی و نظامی مستقیم دولت ایران برخوردار‌اند، در تقابل با حکومت یمن که حمایت عربستان و کشورهای هم‌پیمانش را باخود دارد، دست بالا دارند.
افغانستان برای عربستان از دو ناحیه اهمیت استراتژیک دارد
بعداز تیره‌گی روابط ریاض و واشنگتن بر سر تصویب قانونی توسط کنگره امریکا، که بر اساس آن به شهروندان امریکایی که در حادثه یازدهم سپتامبر متضرر شده بودند، فرصتی فراهم می‌کند تا در محکمه علیه عربستان اقامه دعوا کرده و خواهان جبران خساره مالی شوند، عربستان در عوض روابط عمیقی که با تندروان افراطی در افغانستان دارد، در صدد بی‌ثباتی افغانستان شد تا از آن طریق بر واشنگتن که از حامیان اصلی دولت افغانستان در جنگ با تروریسم است، اعمال فشار کند.
ریاض می‌خواهد از کابل به عنوان ابزار سیاسی در چانه‌زنی‌های سیاسی منطقه‌ای و همکاری‌های امنیتی واشنگتن و ایران استفاده کند.
شواهد نشان می‌دهد که عربستان عمدتا از گروه‌های افراطی سنی در منطقه حمایت مالی و سیاسی می‌کند، ایران برعکس از گروه‌های عمدتا شیعه.
اما در این اواخر همکاری ایران با گروه‌های افراطی غیر شیعه که در جهت منافع ملی ایران در منطقه فعال می‌باشند، نیز گزارش شده است. با گسترش ساحه فعالیت دولت اسلامی عراق و سوریه (داعش) در منطقه و از جمله افغانستان، ایران با ابراز نگرانی شدید در صدد حضور بیشتر سیاسی و نظامی در افغانستان برآمده و آن‌چه که دولت ایران را شدیدا نگران ساخته، گسترش فعالیت گروه داعش در قسمت‌های شرقی افغانستان است.
داعش عملا بخش‌هایی را در عراق و سوریه که از متحدین شیعه و کلیدی ایران به‌شمار می‌روند، در اختیار دارد.
به‌خاطر جلوگیری از گسترش فعالیت‌های بیشتر داعش در افغانستان، ایران کمک‌های مالی اقتصادی و نظامی‌اش را در اختیار گروه‌های افراطی ضد داعش به‌شمول طالبان در افغانستان سرعت بخشیده که این حرکت باعث خشم دولت سعودی شده است در واکنش به آن حکومت سعودی در یک اقدام بی‌پیشینه از رهبری حکومت افغانستان به‌طور بی‌سابقه‌ای پذیرایی کرده و در صدد توسعه‌ی روابط بیشتر با کابل شده است.
با این حال عربستان بعد از به‌قدرت‌رسیدن دونالد ترامپ رییس‌جمهور جدید امریکا در حال از دست‌دادن یکی از متحدین اصلی‌اش در منطقه است و به‌همین دلیل دست به یک سلسله مانور‌های نظامی و سیاسی زده تا باعث کاهش نفوذ ایران در منطقه شود.
از جانب دیگر برای ایران وخامت اوضاع امنیتی در کشورهای همسایه‌اش که باعث گسترش فعالیت‌های گروه داعش و دیگر تندروان مذهبی سنی می‌شود، نگرانی ایجاد کرده و برای جلوگیری از این نوع فعالیت‌ها به حمایت از گروه‌های افراطی در افغانستان ادامه میدهد .

منبع : سایت آریایی

هیچ نظری موجود نیست: