تنش در خليج فارس؛ حمله به يک کشتی در نزدیکی عمان
توافق مقدماتی برای پایان دادن به جنگ ایران و آمریکا، تنها چند روز پس از آغاز روند بازگشایی تنگه هرمز، با نخستین آزمون جدی خود روبهرو شده است. حمله به یک کشتی تجاری در نزدیکی عمان و توقف موقت عملیات سازمان بینالمللی دریانوردی برای خروج کشتیهای گرفتار از خلیج فارس، بار دیگر نشان داد که مسیر صلح هنوز شکننده، پرابهام و در معرض انفجارهای تازه است.
سازمان بینالمللی دریانوردی، وابسته به سازمان ملل، روز پنجشنبه اعلام کرد برنامه خود برای همراهی و خروج کشتیها از تنگه هرمز را موقتاً متوقف میکند. این تصمیم پس از آن گرفته شد که یک کشتی شرکت تایوانی Evergreen Marine، با پرچم سنگاپور، در نزدیکی عمان هدف یک «شیء ناشناس» یا پرتابه قرار گرفت. این کشتی، به نام Ever Lovely، در مسیری حرکت میکرد که از سوی نهاد دریایی بریتانیا، UKMTO، توصیه شده بود.
شرکت Evergreen اعلام کرده است کشتی از سمت راست آسیب دیده و بررسیهای اولیه از خسارت به شیشههای پل فرماندهی حکایت دارد، اما خدمه، کشتی و محموله سالماند و کشتی توانسته است با ایمنی از تنگه هرمز خارج شود. یک منبع امنیتی گفته است احتمالاً کشتی هدف پهپاد قرار گرفته است. دو مقام آمریکایی ایران را مسئول شلیک به این کشتی دانستهاند، اما تهران مستقیماً مسئولیت این حمله را بر عهده نگرفته است.
در مقابل، مقامهای ایرانی بار دیگر تأکید کردهاند که عبور امن از تنگه فقط در مسیرهایی تضمین میشود که تهران تعیین کرده است. «مرجع تنگه خلیج فارس» که ایران برای مدیریت درخواست عبور کشتیها از تنگه ایجاد کرده، هشدار داده است کشتیهایی که از مسیرهای تأییدنشده عبور کنند، خود مسئول پیامدهای احتمالی خواهند بود. سپاه پاسداران نیز گفته است تنها مسیرهای مورد تأیید ایران برای عبور امن شناورها معتبر است و با کشتیهایی که از این چارچوب پیروی نکنند برخورد خواهد شد.
این موضع ایران، موضوع اصلی مناقشه تازه است. توافق مقدماتی ایران و آمریکا قرار بود راه را برای بازگشایی تدریجی تنگه هرمز، خروج کشتیهای گرفتار و کاهش تنش نظامی باز کند. اما اکنون روشن شده است پرسش اصلی فقط «باز شدن» تنگه نیست؛ مسئله این است که چه کسی مسیرهای عبور را تعیین میکند، چه نهادی امنیت کشتیرانی را تضمین میکند و آیا ایران خواهد توانست کنترل عملی خود بر یکی از مهمترین آبراههای انرژی جهان را به بخشی از معامله سیاسی تبدیل کند یا نه.
پیش از جنگ، حدود یک پنجم نفت و گاز مایع جهان از تنگه هرمز عبور میکرد. با آغاز جنگ در ۲۸ فوریه، ایران کنترل مؤثر این آبراه را در دست گرفت و صدها کشتی و هزاران دریانورد برای ماهها در خلیج فارس گرفتار شدند. ابتکار تازه سازمان بینالمللی دریانوردی قرار بود با دو مسیر داوطلبانه، یکی از آبهای ایران و دیگری از آبهای عمان با نظارت آمریکا، زمینه خروج این کشتیها را فراهم کند. توقف این عملیات، حتی اگر موقت باشد، نشان میدهد ضمانتهای امنیتی هنوز برای صنعت کشتیرانی و سازمان ملل کافی نیست.
همزمان، نشانههایی از بازگشت تدریجی جریان نفت از خلیج فارس دیده میشود. شرکت سعودی آرامکو بارگیری نفت در پایانه رأستنوره، بزرگترین بندر نفتی جهان، را پس از حدود چهار ماه توقف از سر گرفته است. دادههای کشتیرانی نشان میدهد دو نفتکش بسیار بزرگ، هر یک با ظرفیت حدود دو میلیون بشکه، در این پایانه در حال بارگیری بودهاند و یک نفتکش دیگر نیز در انتظار مانده است. چند کشتی کره جنوبی نیز در روزهای اخیر از تنگه خارج شدهاند و تولیدکنندگان خلیج فارس در تلاشاند صادرات خود را افزایش دهند.
بازار نفت فعلاً بیش از آنکه از حمله تازه نگران شود، به افزایش خروج نفتکشها و احتمال رشد عرضه واکنش نشان داده است. قیمت نفت در روزهای اخیر کاهش یافت و به سوی افت هفتگی قابل توجه رفت. اما این آرامش میتواند شکننده باشد. اگر حملات به کشتیها ادامه یابد، بیمه دریایی گرانتر شود یا مسیرهای عبور دوباره بسته شوند، بازگشت قیمتها و شوک تازه به بازار انرژی جهان دور از انتظار نخواهد بود.
در سطح دیپلماتیک، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در سفر خود به کشورهای خلیج فارس تلاش کرده است به متحدان عرب واشنگتن اطمینان دهد که منافع امنیتی آنها در مذاکرات با ایران قربانی نخواهد شد. او پیش از حادثه اخیر هشدار داده بود اگر ایران کشتیها را تهدید کند یا مانع عبور آنها از تنگه شود، «مشکل» ایجاد خواهد شد. این هشدار نشان میدهد واشنگتن همزمان در دو مسیر حرکت میکند: دفاع از توافق مقدماتی و آماده نگه داشتن تهدید نظامی در صورت فروپاشی آن.
توافق مقدماتی میان ایران و آمریکا قرار است ۶۰ روز مذاکره درباره دشوارترین مسائل باقیمانده را ممکن کند. این مسائل شامل برنامه هستهای ایران، سطح و دامنه بازرسیهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی، رفع تحریمها، آزادسازی داراییها، آینده اداره تنگه هرمز و وضعیت جبهه لبنان است. رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، گفته است توافق فعلی دسترسی بازرسان سازمان ملل به سایتهای هستهای ایران را ممکن میکند، اما اختلافها درباره زمان، دامنه و مکان بازرسیها هنوز کاملاً حل نشده است.
لبنان نیز یکی از گرههای اصلی مذاکرات است. ایران میخواهد پرونده لبنان و حزبالله از توافق کلی جدا نشود، در حالی که اسرائیل میکوشد آزادی عمل خود در جنوب لبنان را حفظ کند. هرچند از کاهش نسبی درگیریها و تلاش برای تثبیت آتشبس سخن گفته میشود، اما حملات پراکنده و اختلاف بر سر عقبنشینی اسرائیل از جنوب لبنان همچنان میتواند روند گفتوگوهای ایران و آمریکا را از مسیر خارج کند.
در واشنگتن، جنگ ایران به مسئلهای سنگین برای دونالد ترامپ در آستانه انتخابات میاندورهای تبدیل شده است. نظرسنجی رویترز/ایپسوس نشان داده است تنها حدود یکچهارم آمریکاییها معتقدند جنگ با ایران ارزش هزینههایش را داشته و اکثریت نسبت به دوام توافق صلح بدبیناند. همین فشار داخلی، دولت ترامپ را به سوی نمایش موفقیت دیپلماتیک سوق میدهد؛ اما هر حادثه در خلیج فارس، مانند حمله به کشتی Evergreen، میتواند مخالفان توافق را تقویت کند و بازگشت به جنگ را دوباره به گزینهای جدی تبدیل سازد.
https://akhbar-rooz.com/2026/06/26/57625/
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر