دموکرات‌ها اکنون که کنترل کنگره را به دست گرفته‌اند، چه اقداماتی می‌توانند انجام دهند؟
پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا و به دست گرفتن اکثریت در مجلس نمایندگان و سنا، شکست سنگینی برای دونالد ترامپ و جمهوری‌خواهان رقم زد. نارضایتی از وضعیت اقتصادی، افزایش هزینه‌های زندگی، جنگ با ایران و نگرانی از فساد دولتی، پایگاه انتخاباتی ترامپ را تضعیف کرد. اکنون دموکرات‌ها فرصت دارند با استفاده از اختیارات کنگره، دولت ترامپ را زیر فشار نظارتی و سیاسی قرار دهند و مانع پیشبرد بخش مهمی از برنامه‌های آن شوند.
شکست جمهوری‌خواهان و تغییر موازنه در واشنگتن
نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای چهارم نوامبر، موازنه قدرت در واشنگتن را تغییر داده است. دموکرات‌ها با پیروزی در رقابت‌های مجلس نمایندگان و سنا، کنترل هر دو مجلس کنگره را از جمهوری‌خواهان گرفتند. این نتیجه ضربه‌ای جدی به دونالد ترامپ بود که در هفته‌های پایانی کارزار انتخاباتی تقریباً هر روز در گردهمایی‌های انتخاباتی شرکت می‌کرد و از رأی‌دهندگان می‌خواست با حمایت از نامزدهای جمهوری‌خواه، برنامه‌های دولت او را تأیید کنند.
دامنه شکست جمهوری‌خواهان به ایالت‌هایی محدود نماند که دموکرات‌ها معمولاً در آنها موقعیت بهتری دارند. آنها در شماری از ایالت‌های محافظه‌کار نیز پیروز شدند؛ ایالت‌هایی که در انتخابات ریاست‌جمهوری دو سال پیش با اختلاف قابل توجهی به ترامپ رأی داده بودند. پیروزی جیمز تالاریکو در رقابت سنا در تگزاس، اهمیت ویژه‌ای داشت. بیش از سه دهه بود که هیچ نامزد دموکراتی در انتخابات سراسری این ایالت به پیروزی نرسیده بود. آنی اندروز نیز در کارولینای جنوبی دارلین گراهام، نامزد مورد حمایت ترامپ، را شکست داد.
در آیووا، جاش تورک توانست اشلی هینسون، نماینده جمهوری‌خواه، را شکست دهد و آدام همیلتون در کانزاس با کنار زدن راجر مارشال به نخستین سناتور دموکرات این ایالت از سال ۱۹۳۲ تبدیل شد. شرود براون در اوهایو بر جان هستد پیروز شد و روی کوپر نیز یک کرسی سنا را در کارولینای شمالی به دست آورد. در جورجیا، جان اوساف کرسی خود را حفظ کرد و کریس پاپاس در نیوهمپشایر جان سونونو، سناتور پیشین، را شکست داد.
در انتخابات مجلس نمایندگان نیز دموکرات‌ها به حوزه‌هایی راه یافتند که ترامپ در آنها پیروز شده بود. آنها چندین کرسی در آیووا، تگزاس، فلوریدا و پنسیلوانیا به دست آوردند و در کنتاکی، میزوری، نبراسکا، اوهایو و یوتا نیز کرسی‌های تازه‌ای کسب کردند. در آیووا که پیش از انتخابات تمام نمایندگان کنگره آن جمهوری‌خواه بودند، اکنون سه کرسی به دموکرات‌ها تعلق دارد.
جمهوری‌خواهان برای جلوگیری از چنین نتیجه‌ای هزینه زیادی کردند. در هفته‌های پایانی کارزار، ده‌ها میلیون دلار به ایالت‌ها و حوزه‌هایی اختصاص یافت که ترامپ دو سال پیش در آنها پیروزی قاطعی به دست آورده بود. تلاش برای تغییر مرز حوزه‌های انتخاباتی در تگزاس و فلوریدا نیز با هدف افزایش کرسی‌های جمهوری‌خواهان صورت گرفت. با این حال، این اقدامات نتوانست مانع پیشروی دموکرات‌ها شود و آنها حتی در حوزه‌هایی که جمهوری‌خواهان برای تصاحبشان برنامه‌ریزی کرده بودند، به پیروزی رسیدند.
در انتخابات فرمانداری‌ها نیز دموکرات‌ها نتایج قابل توجهی به دست آوردند. جاش شاپیرو در پنسیلوانیا، جی‌بی پریتزکر در ایلینوی، وس مور در مریلند، مورا هیلی در ماساچوست و کتی هوکول در نیویورک در مقام خود ابقا شدند. در تگزاس، جینا هینوجوسا در رقابتی غیرمنتظره گرگ ابوت، فرماندار جمهوری‌خواه، را شکست داد. این پیروزی‌ها نشان داد که عقب‌نشینی جمهوری‌خواهان به رقابت‌های کنگره محدود نبوده است.
نارضایتی اقتصادی و فرسایش پایگاه انتخاباتی ترامپ
نظرسنجی رأی‌دهندگان آسوشیتدپرس تصویری از نارضایتی گسترده در جامعه آمریکا ارائه می‌دهد. حدود سه‌چهارم رأی‌دهندگان از مسیر کنونی کشور خشمگین یا ناراضی بودند. این نارضایتی در ایالت‌های دموکرات بیشتر بود، اما در ایالت‌های جمهوری‌خواه نیز اکثریت رأی‌دهندگان از وضعیت کشور رضایت نداشتند.
اقتصاد که یکی از عوامل مهم بازگشت ترامپ به کاخ سفید در سال ۲۰۲۴ بود، این بار به نقطه ضعف دولت او تبدیل شد. سه‌چهارم رأی‌دهندگان وضعیت اقتصاد را نامطلوب یا ضعیف ارزیابی کردند و حدود ۸۰ درصد گفتند تورم فشار مالی متوسط یا شدیدی بر خانواده‌هایشان وارد کرده است. افزایش هزینه‌های زندگی، قدرت خرید خانوارها را کاهش داده و نارضایتی از عملکرد اقتصادی دولت را گسترش داده است.
فساد دولتی نیز در میان موضوعات تعیین‌کننده انتخابات قرار داشت. حدود نیمی از رأی‌دهندگان فساد و هزینه زندگی را از عوامل بسیار مهم در انتخاب نامزدهای کنگره دانستند. اهمیت این دو موضوع از مسائلی چون سیاست‌های مهاجرتی، جنگ با ایران و مراکز داده هوش مصنوعی بیشتر بود. حدود ۶۰ درصد رأی‌دهندگان نیز معتقد بودند ترامپ منافع شخصی خود را بر منافع کشور ترجیح می‌دهد.
این نتایج از فرسایش ائتلافی حکایت دارد که دو سال پیش ترامپ را به کاخ سفید بازگرداند. بر اساس نظرسنجی آسوشیتدپرس، جوانان و لاتین‌تبارها از جمهوری‌خواهان فاصله گرفته‌اند. تنها حدود یک‌سوم رأی‌دهندگان اسپانیایی‌تبار در رقابت‌های محلی مجلس نمایندگان به نامزد جمهوری‌خواه رأی داده بودند. این تغییر در رفتار انتخاباتی گروه‌هایی که در پیروزی ترامپ نقش داشتند، برای جمهوری‌خواهان اهمیت ویژه‌ای دارد.
با این همه، پیروزی انتخاباتی دموکرات‌ها به معنای افزایش چشمگیر محبوبیت این حزب نیست. کمتر از نیمی از رأی‌دهندگان دیدگاهی مثبت نسبت به حزب دموکرات داشتند و حدود چهار نفر از هر ۱۰ نفر نیز نظر مثبتی درباره جمهوری‌خواهان ابراز کردند. دموکرات‌ها توانستند از نارضایتی عمومی نسبت به دولت ترامپ بهره بگیرند، اما همچنان با محدودیت‌های مهمی در جلب اعتماد عمومی روبه‌رو هستند.
ترامپ: جنگ با ایران یکی از عوامل شکست جمهوری‌خواهان بود
جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران نیز در شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان نقش داشت. این جنگ که از ماه‌ها پیش ادامه داشت، در جریان مبارزات انتخاباتی به یکی از موضوعات مورد انتقاد نامزدهای دموکرات تبدیل شد. افزایش بهای بنزین و گازوئیل و بالا رفتن هزینه کالاها، فشار اقتصادی بر خانوارها را بیشتر کرد. در حالی که بسیاری از رأی‌دهندگان از افزایش هزینه‌های زندگی ناراضی بودند، ادامه جنگ و پیامدهای اقتصادی آن به نارضایتی از عملکرد دولت ترامپ دامن زد. نامزدهای دموکرات در ایالت‌های مختلف، هزینه‌های جنگ و تأثیر آن بر زندگی مردم را در کارزارهای خود برجسته کردند.
ترامپ پس از اعلام نتایج انتخابات نیز پذیرفت که جنگ در شکست حزبش بی‌تأثیر نبوده است. او در گفت‌وگو با فاکس‌نیوز گفت: «بخشی از آن به ایران مربوط بود» و در مصاحبه با وال‌استریت ژورنال نیز ایران را «یکی از عوامل» شکست جمهوری‌خواهان دانست. با این حال، او از تصمیم خود برای آغاز جنگ دفاع کرد و گفت اگر دوباره در همان موقعیت قرار بگیرد، باز هم همین کار را انجام خواهد داد. ترامپ افزایش بهای نفت و سوخت را از مهم‌ترین پیامدهای سیاسی جنگ دانست، اما مسئولیت شکست انتخاباتی را نپذیرفت و کوشید آن را به عملکرد نامزدهای جمهوری‌خواه نسبت دهد.
کنگره در برابر دولت ترامپ
مهم‌ترین پیامد پیروزی دموکرات‌ها، تغییر موقعیت آنها در برابر دولت است. در دو سال نخست ریاست‌جمهوری ترامپ، جمهوری‌خواهان کنترل هر دو مجلس را در اختیار داشتند و دولت از حمایت اکثریت کنگره برای پیشبرد برنامه‌های قانونی خود برخوردار بود. اکنون این وضعیت تغییر کرده است. ترامپ در دو سال پایانی دوره ریاست‌جمهوری خود با کنگره‌ای روبه‌رو خواهد شد که اکثریت آن با حزب مخالف است.
در مجلس نمایندگان، حکیم جفریز در موقعیت رهبری اکثریت قرار می‌گیرد. دموکرات‌ها با در اختیار داشتن دست‌کم ۲۱۸ کرسی، می‌توانند مانع تصویب طرح‌های جمهوری‌خواهان بدون توافق با آنها شوند. کمیته‌های مجلس نیز از اختیار گسترده‌ای برای نظارت بر عملکرد دولت برخوردارند. آنها می‌توانند تحقیقاتی درباره تصمیم‌های دولت آغاز کنند، اسناد و مکاتبات را مطالبه کنند، مقام‌های دولتی را برای ادای شهادت احضار کنند و عملکرد وزارتخانه‌ها و نهادهای فدرال را بررسی کنند.
این اختیارات به‌ویژه در مورد فعالیت‌های اقتصادی خانواده ترامپ و احتمال استفاده از موقعیت ریاست‌جمهوری برای کسب منافع مالی اهمیت دارد. رابرت گارسیا، ارشدترین عضو دموکرات کمیته نظارت مجلس نمایندگان، فساد احتمالی در خانواده ترامپ را در صدر اولویت‌های خود قرار داده است. جیمی راسکین نیز خواستار دریافت اطلاعات درباره فعالیت‌های تجاری جرد کوشنر، داماد ترامپ، و دونالد ترامپ جونیور، پسر رئیس‌جمهور، شده است.
تحقیقات درباره ارتباط فعالیت‌های تجاری خانواده ترامپ با تصمیم‌های دولت می‌تواند به یکی از محورهای اصلی فعالیت کمیته‌های مجلس تبدیل شود. دموکرات‌ها به دنبال روشن شدن این موضوع هستند که آیا موقعیت سیاسی رئیس‌جمهور و دسترسی خانواده او به مراکز قدرت، در جهت منافع تجاری آنها به کار گرفته شده است یا نه. انتشار اسناد، احضار افراد مرتبط و بررسی قراردادها و ارتباطات مالی می‌تواند دولت را در برابر فشار مستمر کنگره قرار دهد.
پرونده اپستین و تحقیقات درباره پنتاگون
پرونده جفری اپستین نیز از موضوعاتی است که احتمالاً در کنگره جدید دوباره مورد توجه قرار خواهد گرفت. تلاش مشترک رو خانا، نماینده دموکرات، و توماس مَسی، نماینده جمهوری‌خواه، در سال گذشته وزارت دادگستری را وادار کرد میلیون‌ها صفحه از اسناد مرتبط با اپستین را منتشر کند. با این حال، وزارت دادگستری مهلت قانونی انتشار اسناد را رعایت نکرد و از مجموع شش میلیون صفحه موجود، حدود ۳.۵ میلیون صفحه را منتشر کرد. این وزارتخانه اعلام کرد اسناد باقی‌مانده تکراری بوده‌اند.
حذف گسترده اطلاعات از برخی اسناد و افشای نام شماری از قربانیان در بخش‌های دیگر نیز اعتراض‌هایی را برانگیخت. شکایت کیتی فانگ، روزنامه‌نگار، از وزارت دادگستری درباره این موارد همچنان مطرح است. کمیته نظارت مجلس در دوره جمهوری‌خواهان نیز در این پرونده گاه همکاری دوحزبی نشان داده بود. انتظار می‌رود این همکاری در کنگره جدید ادامه پیدا کند، زیرا انتشار کامل و نحوه رسیدگی به اسناد اپستین موضوعی است که در میان اعضای هر دو حزب حساسیت ایجاد کرده است.
پنتاگون نیز در فهرست اولویت‌های تحقیقاتی دموکرات‌ها قرار دارد. جیسون کرو، نماینده کلرادو و عضو کمیته‌های نیروهای مسلح و اطلاعات مجلس نمایندگان، اعلام کرده است که تحقیقات خود را از وزارت دفاع آغاز خواهد کرد. او به گزارش‌هایی استناد کرده است که از اختصاص بخشی از بودجه دفاعی به شرکت‌های مرتبط با خانواده ترامپ حکایت دارند. بررسی نحوه تخصیص بودجه دفاعی، قراردادهای دولتی و ارتباط شرکت‌های دریافت‌کننده این منابع با نزدیکان رئیس‌جمهور می‌تواند دولت را در موقعیت دشواری قرار دهد.
پیت هگست، وزیر دفاع، نیز از جمله مقام‌هایی است که ممکن است هدف تحقیقات کنگره قرار گیرد. در کنار او، ایلان ماسک، میلیاردر حوزه فناوری و مشاور ارشد پیشین ترامپ، نیز ممکن است با پرسش‌هایی درباره نقش و فعالیت‌های خود در دولت روبه‌رو شود. گستردگی تحقیقات احتمالی نشان می‌دهد که نظارت بر دولت می‌تواند به یکی از اصلی‌ترین عرصه‌های رویارویی دو حزب در دو سال آینده تبدیل شود.
اختیارات سنا و محدودیت‌های ترامپ
اکثریت دموکرات‌ها در سنا نیز ابزارهای مهمی برای تأثیرگذاری بر دولت در اختیار آنها قرار می‌دهد. تأیید اعضای کابینه، سفیران و قضات فدرال، از جمله نامزدهای عضویت در دیوان عالی، از اختیارات سناست. دولت ترامپ برای پیشبرد انتصاب‌های خود به تأیید این مجلس نیاز دارد.
اکثریت دموکرات‌ها در سنا می‌تواند بسیاری از نامزدهای ترامپ برای تصدی مقام‌های دولتی و قضایی را متوقف کند یا روند تأیید آنها را به تأخیر بیندازد. همچنین دولت برای پیشبرد طرح‌های قانونی خود دیگر نمی‌تواند بر حمایت اکثریت جمهوری‌خواه در کنگره تکیه کند. اکنون دموکرات‌ها در هر دو مجلس قدرت تأثیرگذاری بر روند قانون‌گذاری و مذاکرات مربوط به بودجه را در اختیار دارند و کاخ سفید برای پیشبرد طرح‌های مورد نظر خود ناگزیر به جلب موافقت بخشی از آنها خواهد بود.
با این حال، کنترل کنگره به معنای پایان اختیارات اجرایی ترامپ نیست. رئیس‌جمهور همچنان می‌تواند از اختیارات قانونی خود در اداره دولت و اجرای سیاست‌های اجرایی استفاده کند. او همچنین می‌تواند مصوبات کنگره را وتو کند. ترامپ بلافاصله پس از روشن شدن نتایج انتخابات اعلام کرد که قوانین مصوب کنگره تحت کنترل دموکرات‌ها را وتو خواهد کرد. او حتی تصویری از کلاه قرمزی با واژه «وتو» منتشر کرد که طراحی آن از شعار انتخاباتی معروفش، «آمریکا را دوباره عظمت ببخشیم»، الهام گرفته بود.
در نتیجه، بخش مهمی از رویارویی آینده در واشنگتن به کشمکش بر سر اختیارات قانونی، بودجه و نظارت کنگره مربوط خواهد شد. دموکرات‌ها می‌توانند با استفاده از کمیته‌ها و جلسات تحقیقاتی، عملکرد دولت را زیر ذره‌بین قرار دهند، اما برای تغییر بسیاری از سیاست‌های دولت به تصویب قوانین جدید نیاز دارند؛ قوانینی که ممکن است با وتوی رئیس‌جمهور روبه‌رو شوند.
استیضاح دوباره ترامپ در دستور کار؟
احتمال استیضاح ترامپ نیز بار دیگر مطرح شده است. جفریز گفته است که دموکرات‌ها هیچ گزینه‌ای را در این زمینه منتفی نمی‌دانند. در مقابل، استیو اسکالیس، رهبر جمهوری‌خواهان مجلس نمایندگان، پیش‌بینی کرده است که دموکرات‌ها از نخستین روز فعالیت کنگره جدید به دنبال استیضاح خواهند رفت.
ترامپ پیش‌تر دو بار استیضاح شده است. نخستین بار در سال ۲۰۱۹، پس از آنکه دموکرات‌ها او را به اعمال فشار بر اوکراین برای جمع‌آوری اطلاعات منفی درباره جو بایدن و جلوگیری از نظارت کنگره متهم کردند. مجلس نمایندگان به استیضاح او رأی داد، اما سنای تحت کنترل جمهوری‌خواهان او را تبرئه کرد. در سال ۲۰۲۱ نیز ترامپ به اتهام تحریک حمله ششم ژانویه به ساختمان کنگره استیضاح شد، اما این بار نیز سنا او را تبرئه کرد.
استیضاح به رأی اکثریت مجلس نمایندگان نیاز دارد، اما برکناری رئیس‌جمهور مستلزم محکومیت او در سنا با رأی دوسوم سناتورهاست. بنابراین، حتی اگر دموکرات‌ها در مجلس نمایندگان روند استیضاح را آغاز کنند، رسیدن به مرحله برکناری با موانع جدی روبه‌رو خواهد بود. با این حال، طرح دوباره این موضوع می‌تواند فشار سیاسی بر ترامپ را افزایش دهد و اختلافات درون کنگره را تشدید کند.
تجربه سال ۲۰۱۸ و چشم‌انداز دو سال آینده
دموکرات‌ها در نخستین دوره ریاست‌جمهوری ترامپ نیز تجربه مشابهی داشتند. آنها در انتخابات میان‌دوره‌ای سال ۲۰۱۸ با پیروزی در موجی گسترده، کنترل مجلس نمایندگان را به دست گرفتند. کمیته‌های مجلس ده‌ها تحقیق درباره فعالیت‌های تجاری ترامپ، نحوه برخورد او با تحقیقات مربوط به روسیه و احتمال تضاد منافع در فعالیت‌هایش آغاز کردند. کمی بیش از یک سال بعد، مجلس نمایندگان در دسامبر ۲۰۱۹ به استیضاح ترامپ رأی داد. با وجود این، سنای جمهوری‌خواه او را تبرئه کرد.
این تجربه نشان می‌دهد که تحقیقات کنگره می‌تواند برای دولت ترامپ هزینه سیاسی ایجاد کند، اما لزوماً به برکناری رئیس‌جمهور یا تغییر فوری سیاست‌های او منجر نمی‌شود. ترامپ در دوره نخست ریاست‌جمهوری خود توانست با وجود تحقیقات متعدد و استیضاح، دوره خود را به پایان برساند. اکنون نیز او در برابر کنگره‌ای قرار خواهد گرفت که اکثریت آن مخالف دولت است، اما همچنان از اختیارات ریاست‌جمهوری برخوردار خواهد بود.
پیروزی دموکرات‌ها همچنین موقعیت شماری از چهره‌های این حزب را برای رقابت‌های ریاست‌جمهوری آینده تقویت می‌کند. عملکرد انتخاباتی آنها می‌تواند به نامزدهای احتمالی حزب، از جمله فرمانداران و سناتورهایی که در این انتخابات پیروز شده‌اند، فرصت بیشتری برای مطرح شدن در سطح ملی بدهد. در سوی جمهوری‌خواهان نیز این شکست می‌تواند موقعیت جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، و دیگر چهره‌هایی را که امیدوار بودند وفاداری به ترامپ را به سرمایه‌ای برای آینده سیاسی خود تبدیل کنند، دشوار کند.
با این همه، دموکرات‌ها با پیروزی در انتخابات میان‌دوره‌ای مأموریتی نامحدود از سوی رأی‌دهندگان دریافت نکرده‌اند. محبوبیت نه‌چندان بالای این حزب و نارضایتی گسترده از وضعیت سیاسی کشور نشان می‌دهد که بخش مهمی از رأی‌دهندگان بیش از آنکه به برنامه‌های دموکرات‌ها اعتماد کرده باشند، از عملکرد دولت ترامپ ناراضی بوده‌اند. نارضایتی از وضعیت اقتصادی، هزینه‌های زندگی و جنگ با ایران نیز در شکل‌گیری این رأی اعتراضی نقش داشته است. توانایی این حزب در استفاده از اکثریت کنگره برای نظارت بر دولت، پیگیری پرونده‌های فساد و پاسخ دادن به مشکلات اقتصادی مردم، بر موقعیت سیاسی آن در سال‌های آینده تأثیر خواهد گذاشت.
دو سال پایانی ریاست‌جمهوری ترامپ اکنون با محدودیت‌های بیشتری برای پیشبرد برنامه‌های دولت همراه خواهد بود. تحقیقات کنگره، بررسی فعالیت‌های اقتصادی خانواده رئیس‌جمهور، نظارت بر وزارتخانه‌ها و دشواری تأیید انتصاب‌ها، از جمله ابزارهایی هستند که دموکرات‌ها در اختیار دارند. نتیجه این رویارویی می‌تواند نه‌فقط بر عملکرد دولت ترامپ، بلکه بر آرایش سیاسی آمریکا در آستانه انتخابات ریاست‌جمهوری بعدی نیز اثر بگذارد.
برنی سندرز، نماینده دموکرات آمریکا، بعد از پايان رای گيری در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «دموکرات‌ها اکنون کنترل مجلس نمایندگان و سنا را در دست خواهند داشت و می‌توانند ترامپ را پاسخگو کنند. این عالی است.»
وی افزود: «در دورانی که شاهد نابرابری‌های عظیم در درآمد و ثروت هستیم، باید اقدامات بیشتری انجام دهیم. باید با قاطعیت تمام برای دفاع از خانواده‌های کارگر مبارزه کنیم. دیگر هیچ بهانه‌ای پذیرفته نیست.».
آيا دمکرات ها به اين هشدار عضو با تجربه خود توجه خواهند کرد و پيگيری مطالبات رای دهندگان را در دستور کار قرار خواهند داد؟ پاسخگو کردن ترامپ يعنی پاسخگو بودن به خواست مردم.
https://akhbar-rooz.com/2026/11/04/68695/
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر